<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!-- Generated by: http://www.phpclasses.org/rsswriter $Revision: 1.13 $ -->
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
 <channel>
  <description>Magazine su agricoltura biologica, prodotti naturali e mangiare sano sin dal 2003 offre visibilità e informazioni sull&apos;attualità agricola, alimentare e ambientale.</description>
  <link>https://www.teatronaturale.it</link>
  <title>Agricoltura Biologica, Prodotti Naturali, Mangiare sano - TeatroNaturale.it</title>
  <image>
   <url>https://www.teatronaturale.it/img/teatro-naturale.png</url>
   <link>https://www.teatronaturale.it</link>
   <title>Agricoltura Biologica, Prodotti Naturali, Mangiare sano - TeatroNaturale.it</title>
   <description>Magazine su agricoltura biologica, prodotti naturali e mangiare sano sin dal 2003 offre visibilità e informazioni sull&apos;attualità agricola, alimentare e ambientale.</description>
  </image>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;&quot;È un grande giorno per Dcoop e per il settore olivicolo&quot;. Antonio Luque, presidente della cooperativa spagnola, commenta con soddisfazione l&apos;accordo raggiunto con Acesur per l&apos;acquisizione di Deoleo, la multinazionale proprietaria di marchi come Carbonell, Bertolli, Carapelli e Hojiblanca.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;operazione, del valore indicativo di 520 milioni di euro, ha visto prevalere il consorzio Dcoop-Acesur sull&apos;offerta concorrente presentata dalla spagnola Migasa insieme all&apos;italiana Coricelli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per Luque, la conclusione della trattativa rappresenta un passaggio importante non soltanto sul piano industriale, ma soprattutto per il futuro della filiera olivicola spagnola. Il presidente di Dcoop sottolinea infatti che l&apos;acquisizione permette a Deoleo di rimanere in Spagna, mantenendo nel Paese il centro decisionale di uno dei principali operatori mondiali del settore.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;&quot;Credo che sia stata realizzata un&apos;operazione che può essere importantissima per il futuro delle nostre migliaia di agricoltori e allevatori, ma che è anche molto importante e positiva per il settore, perché Deoleo continua in Spagna&quot;, ha dichiarato Luque.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Un&apos;alleanza nel segno della qualità&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno degli aspetti sui quali Luque insiste maggiormente è la qualità dell&apos;olio d&apos;oliva. L&apos;intesa con Acesur viene presentata come un progetto industriale che punta a rafforzare la presenza internazionale del prodotto e a valorizzare le produzioni degli olivicoltori.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;&quot;Dietro questa operazione c&apos;è un primo elemento fondamentale: la qualità del nostro prodotto. Questo consorzio è il consorzio della qualità&quot;, ha affermato il presidente di Dcoop.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La strategia dichiarata è quella di continuare a produrre oli di elevata qualità e, soprattutto, aumentare i consumi internazionali. &quot;Lavoreremo per vendere molto più olio d&apos;oliva in tutto il mondo&quot;, è il messaggio ribadito da Luque.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;acquisizione consentirà inoltre a Dcoop e Acesur di disporre di un portafoglio di marchi di rilevanza internazionale. Luque ha ricordato che la cooperativa inseguiva da tempo la possibilità di entrare in possesso di marchi importanti come Carbonell, Carapelli e Bertolli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per il sistema cooperativo, queste etichette rappresentano strumenti commerciali fondamentali per raggiungere nuovi consumatori e ampliare la distribuzione dell&apos;olio d&apos;oliva sui mercati internazionali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Una nuova fase, ma servono ancora le autorizzazioni&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;operazione prevede una partecipazione paritetica di Dcoop e Acesur, con il 50% ciascuna. Il progetto punta a costruire una piattaforma commerciale di dimensione internazionale, facendo leva sulle rispettive competenze industriali e distributive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Luque ha tuttavia precisato che il percorso non è ancora concluso. Restano infatti da ottenere le autorizzazioni delle autorità competenti, comprese quelle antitrust in Spagna e negli Stati Uniti e il via libera italiano per gli investimenti esteri.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il presidente di Dcoop ha riconosciuto che &quot;c&apos;è ancora molto lavoro da fare&quot;, assicurando che entrambe le aziende affronteranno questa fase con l&apos;obiettivo di concretizzare il progetto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La prospettiva è quella di creare un operatore di riferimento mondiale nella commercializzazione dell&apos;olio d&apos;oliva, capace di collegare maggiormente produzione agricola, industria e mercati di consumo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/mondo/49883-deoleo-antonio-luque-un-grande-giorno-per-dcoop-e-per-il-settore-olivicolo-l-obiettivo--vendere-pi-olio-nel-mondo.htm</link>
   <title>Deoleo, Antonio Luque: Un grande giorno per Dcoop e per il settore olivicolo. L&apos;obiettivo è vendere più olio nel mondo</title>
   <guid>49883</guid>
   <category>Mondo</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 18:48:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;Con Appassimenti Aperti, il fascino dell’autunno si fa intenso per due domeniche consecutive, 8 e 15 novembre. A Serrapetrona si lavora alacremente affinché tutto sia pronto per il tanto atteso appuntamento nel quale gli appassimenti torneranno ad aprirsi per accogliere il pubblico ed offrire un’esperienza esclusiva e a tratti mistica.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Per chi ancora non li conoscesse, gli appassimenti sono quegli incantati luoghi dove i grappoli di Vernaccia nera maturano lentamente: il passar del tempo è l’ingrediente fondamentale, che permette loro di sprigionare in un bicchiere il proprio aroma, e i saccaromiceti si adoperano affinché affiori il sapore dell&apos;autunno, cioè tutti quei sentori che ben conosce chi ha camminato nel variopinto fogliame delle campagne marchigiane. Nasce così la Vernaccia di Serrapetrona DOCG, vero simbolo dell&apos;Alto Maceratese, un vino che sa di condivisione e di serate liete.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;La genesi della Vernaccia di Serrapetrona diventa ogni anno un appuntamento irrinunciabile che, per due weekend, richiama nel borgo maceratese una pletora di appassionati, proprio per scoprire e vivere gli appassimenti. E non solo: ad ogni edizione il programma si arricchisce di nuove iniziative. Uno fra tutti? In piazza, accanto ai mercatini, torna per il terzo anno l&apos;esperienza offerta dal duo di gin maker più famoso della regione. Riccardo Elefante ed Edoardo Cellocco riportano «il Ciuco» e tutti i loro prodotti per aprire le porte su una realtà parallela, quella della mixology, rispondendo alla domanda: e se la Vernaccia fosse un vino da cocktail? Come ogni anno, la risposta non sarà banale.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;E per chi, invece, volesse vivere un episodio di pura fusione con la natura c&apos;è l’allettante proposta di un rigenerante bagno in vigna con la “specialist”, nonché guida escursionistica e ambientale, Barbara Migliorelli, maestra dell&apos;arte giapponese del forest bathing. Il 15 novembre, la nostra «Ermione» offrirà quest&apos;esperienza di reale panismo conducendo i partecipanti anche alla scoperta del lato meno noto della Serrapetrona enologica: i fortunati che prenderanno parte a quest&apos;avventura gratuita, infatti, lo faranno nei luoghi in cui nasce il Serrapetrona DOC.&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/gastronomia/49837-appassimenti-aperti-a-serrapetrona.htm</link>
   <title>Appassimenti aperti a Serrapetrona</title>
   <guid>49837</guid>
   <category>Gastronomia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 18:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;Trent’anni di tutela, valorizzazione e promozione, con lo sguardo rivolto al futuro e una stagione che si apre sotto auspici incoraggianti, anche grazie all’arrivo delle temperature autunnali dopo un’estate particolarmente difficile per le produzioni agricole. &lt;br /&gt;Il 2026 segna una tappa importante per il Consorzio di Tutela del Radicchio Rosso di Treviso IGP e del Radicchio Variegato di Castelfranco IGP, che avvia i trent’anni di attività in una fase di sostanziale stabilità per la denominazione. A delineare il quadro è il bilancio presentato nei giorni scorsi durante l’annuale assemblea dei soci. Un’occasione per fare il punto sui risultati dell’ultimo esercizio e tracciare le prospettive per i prossimi mesi, con l’obiettivo di consolidare il posizionamento delle due denominazioni sia sul mercato nazionale sia su quello internazionale, dove le eccellenze IGP continuano a suscitare interesse e apprezzamento.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Intanto, la stagione produttiva entra nel vivo. Dopo l’avvio della raccolta del Radicchio Rosso di Treviso IGP nella varietà precoce, dal 1° settembre, e del Radicchio Variegato di Castelfranco IGP, dal 1° ottobre, si avvicina il momento della prima raccolta della varietà tardiva, che arriverà sul mercato nei prossimi giorni,  al termine della tradizionale fase di imbianchimento.  Un’annata che lascia alle spalle la soddisfazione della produzione 2025/2026, dove  le quantità certificate sono state 3.419 quintali per la varietà precoce, 9.433 quintali per il tardivo e 5.036 quintali per il Radicchio Variegato di Castelfranco.  &lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Tra le novità della stagione in avvio, l’ingresso del nuovo direttore Fabio Sozza, che affiancherà il presidente Christian Morandin, il consiglio direttivo e i soci nella gestione delle attività consortili e nello sviluppo delle strategie future. Un incarico che punta a dare continuità al lavoro svolto, rafforzando le azioni di tutela e promozione delle due denominazioni e sostenendo nuove opportunità di crescita per l’intero comparto.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;All’orizzonte inoltre il consueto convegno che porrà l&apos;attenzione sulle prospettive di export di un prodotto unico, l’iniziativa dal titolo ”“Radici Profonde, orizzonti Internazionali:il futuro del Radicchio IGP”&quot; si terrà Giovedì 12 novembre 2026, ore 17:00 presso il Palaradicchio, in Via Onaro, 62 Rio San Martino, Venezia.  Un&apos;occasione di confronto che si svilupperà in due momenti, il primo che parte dallo stato di salute della filiera e un secondo momento che guarda al futuro di un prodotto simbolo dell&apos;identità locale. Lo scopo è quello di indagare le prospettive di internazionalizzazione attraverso le voci degli ospiti, mettendo a fuoco le sfide e le opportunità che attendono il comparto.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Ad aprire il confronto sarà Christian Morandin, presidente del Consorzio di tutela del Radicchio Rosso di Treviso IGP e Radicchio Variegato di Castelfranco IGP, seguirà Samuele Trestini, docente dell&apos;Università di Padova, che approfondirà l&apos;organizzazione e l&apos;economia del sistema radicchio, analizzandone gli equilibri e le dinamiche produttive. A completare la prima parte sarà Gioele Chiari, divulgatore scientifico di Canale Emiliano Romagnolo, che offrirà una fotografia della situazione attuale della risorsa idrica e dei progetti in corso, affrontando uno dei temi cruciali per la sostenibilità futura delle produzioni agricole.&lt;br /&gt;La seconda parte del convegno sposterà l&apos;attenzione sui mercati internazionali e sulle strategie per rafforzare la competitività del prodotto. Andrea Fedrizzi, direttore marketing del Consorzio Melinda, porterà l&apos;esperienza di un modello di aggregazione capace di diventare una leva strategica per competere sui mercati esteri. A seguire, Celso Paganini, CEO di BellaVita Foods NY, approfondirà le opportunità legate alla commercializzazione del prodotto all&apos;estero, attraverso esperienze e buone pratiche di sviluppo commerciale internazionale. Le conclusioni saranno affidate a Matteo Zoppas, presidente di ICE – Agenzia per la promozione all&apos;estero e l&apos;internazionalizzazione delle imprese italiane.&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/eventi/49800-radicchio-igp-trent-anni-di-storia-e-lo-sguardo-oltre-confine.htm</link>
   <title>Radicchio IGP, trent’anni di storia e lo sguardo oltre confine</title>
   <guid>49800</guid>
   <category>Eventi</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 17:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;La frittura in olio vegetale è una pratica quotidiana in mezzo mondo, e l&apos;olio extravergine è spesso indicato come la scelta migliore proprio per la sua ricchezza di sostanze antiossidanti, i polifenoli, che proteggono l&apos;olio dall&apos;ossidazione e in parte passano anche nell&apos;alimento fritto. I ricercatori hanno voluto capire che fine facciano queste preziose molecole quando si frigge a 180 °C, e se il tipo di cibo e la panatura cambino le cose. Hanno quindi monitorato con tecniche analitiche molto sensibili due oli extravergini di alta qualità, diversi per profilo fenolico, usati per friggere dieci volte di seguito sei alimenti: patate e melanzane per le verdure, ali di pollo e crocchette di pollo per la carne, alici e bastoncini di pesce per il pesce. Tre di questi cibi erano impanati, tre no. Per ogni ciclo veniva fritta una nuova porzione di alimento, e subito dopo si prelevava un campione di olio da analizzare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;La panatura fa la differenza&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;Il dato più netto riguarda il confronto tra cibi impanati e non impanati. Nei cibi senza panatura — ali di pollo e alici — la perdita di fenoli totali dopo dieci fritture ha superato il 90 per cento. Nei cibi impanati — melanzane, crocchette di pollo e bastoncini di pesce — la degradazione si è fermata tra il 70 e il 79 per cento. La spiegazione è intuitiva: la panatura trattiene l&apos;umidità dell&apos;alimento, mentre un cibo nudo cede molta più acqua all&apos;olio bollente. Poiché i fenoli sono molecole polari, migrano parzialmente verso l&apos;interfaccia tra olio e acqua, dove svolgono la loro azione protettiva contro l&apos;ossidazione indotta dal calore: più acqua viene rilasciata, più fenoli si &quot;consumano&quot; in quella zona di contatto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Le patate, un caso a parte&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;C&apos;è però un&apos;eccezione che riguarda da vicino la cucina di tutti i giorni: le patate. Pur non essendo impanate, si sono comportate in modo molto simile ai cibi panati, con una perdita di fenoli contenuta (circa il 65-70 per cento dopo dieci cicli). Il motivo, secondo gli autori, sta nella composizione stessa dell&apos;alimento: le verdure, e in particolare patate e melanzane, contengono a loro volta composti che contribuiscono alla stabilità ossidativa e aiutano a preservare le molecole antiossidanti dell&apos;olio. Un motivo in più per non temere di friggere le verdure nell&apos;extravergine.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Come si degradano le singole molecole&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;Guardando nel dettaglio, i composti più abbondanti dell&apos;olio extravergine — i secoiridoidi, come i derivati dell&apos;oleuropeina e del ligstroside, l&apos;oleaceina e l&apos;oleocantale — calano rapidamente già dal primo ciclo, soprattutto nei cibi non impanati, dove in alcuni casi scendono a livelli residui entro la decima frittura. Parallelamente aumentano l&apos;idrossitirosolo e il tirosolo, fenoli semplici che sono prodotti della degradazione di quelle molecole più complesse: il loro incremento è quindi un indicatore del &quot;consumo&quot; degli antiossidanti principali. Un altro segnale utile è l&apos;acido oleocantalico, prodotto di degradazione dell&apos;oleocantale: nei cibi impanati e nelle patate cresce e si mantiene, mentre nei cibi nudi sale e poi crolla, suggerendo che in condizioni più stressanti si attivi un&apos;ulteriore decomposizione. Gli isomeri agliconici, infine, si sono dimostrati più protettivi dell&apos;oleaceina e dell&apos;oleocantale, e la loro presenza iniziale influisce sulla capacità dell&apos;olio di resistere al calore.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Cosa significa per la stabilità dell&apos;olio&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;Gli studiosi hanno anche misurato la resistenza all&apos;ossidazione degli oli prima e dopo le fritture. In generale la stabilità diminuisce con l&apos;uso, ma con un&apos;interessante eccezione: dopo aver fritto melanzane e patate, l&apos;olio extravergine più ricco di fenoli ha mostrato una stabilità addirittura superiore a quella iniziale, probabilmente grazie all&apos;arricchimento di composti antiossidanti provenienti dagli ortaggi stessi. Un olio ordinario, povero di fenoli, è invece risultato molto fragile fin dall&apos;inizio, con una stabilità di poche ore contro le otto e le undici ore e mezza dei due extravergini: la conferma che la qualità di partenza conta moltissimo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;I consigli per chi cucina&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;Da questo studio emergono indicazioni pratiche semplici. Scegliere un olio extravergine di qualità, ricco di polifenoli, è il primo passo per friggere in modo più sicuro e gustoso. Se possibile, preferire alimenti impanati o verdure, che stressano meno l&apos;olio e conservano meglio il patrimonio antiossidante. Evitare di riutilizzare lo stesso olio per molte fritture consecutive di cibi nudi come carne e pesce: sono proprio questi, infatti, a consumare più rapidamente i fenoli. Tenere presente che la degradazione è comunque inevitabile e progressiva, quindi non contare su un olio &quot;eterno&quot;: meglio rinnovarlo con una certa frequenza, soprattutto se si frigge spesso. Infine, ricordare che i polifenoli dell&apos;extravergine non sono un dettaglio da etichetta: sono ciò che rende quest&apos;olio più stabile e più adatto alle alte temperature, e sceglierlo bene è già metà della frittura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/gastronomia/49855-friggere-con-l-olio-extravergine-d-oliva-cosa-succede-davvero-ai-suoi-antiossidanti.htm</link>
   <title>Friggere con l&apos;olio extravergine d&apos;oliva: cosa succede davvero ai suoi antiossidanti</title>
   <guid>49855</guid>
   <category>Gastronomia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 16:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mellito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tipo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diagnosticato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;45 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;decorso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impegnativo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deterioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;glicemico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esposizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complicanze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cardiovascolari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metaboliche.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coordinata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Kaberi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Dasgupta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;McGill &lt;/span&gt;&lt;span&gt;University &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Montréal, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Thomas &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Yates, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;Università &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Leicester, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;combina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;restrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calorica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;malattia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;96 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;18 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;45 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;obesità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tipo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;insulina. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assegnati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sullo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oppure &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cure &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abituali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Dieta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;800-900 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calorie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aerobico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forza&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevedeva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;energetico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giornaliero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;800-900 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kcal, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sessioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimanali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;supervisionate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aerobica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allenamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resistenza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;seduta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autonoma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pasti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;erano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostituiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formulati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specificamente. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dodicesima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;veniva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;introdotta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gradualmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;varietà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;restrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calorica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dieta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevedeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripartizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;energetica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;30% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proteine, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carboidrati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;20% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grassi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proteico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;60-90 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grammi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giorno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;insieme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verdure &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;amidacee.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peso, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;continuando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incoraggiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sospensione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;farmaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ipoglicemizzanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;antipertensivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avveniva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;supervisione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;medica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;ambito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;protocollo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;replicare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autonomamente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;54% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;24 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;netta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Programma intensivo:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;27 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;54%, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiunto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Cure abituali:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;46, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;4%, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiunto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emoglobina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;glicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(HbA1c) &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inferiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;6,5%, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equivalente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;48 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mmol/mol, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;farmaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ipoglicemizzanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;almeno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assoluti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percentuali. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;aggiustamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statistico, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;probabilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;21 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;volte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottoposto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precisare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equivale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;guarigione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definitiva: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;glicemia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tornare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabetici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;viene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;recuperato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metabolica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peggiora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tempo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Persi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;8,4 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mesi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;massa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grassa&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corporeo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;seguito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;47 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;100,7 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;92,3 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;8,4 kg in 24 settimane&lt;/span&gt;&lt;span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;43 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;103,2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;102 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1,2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiustamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statistici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;7,5 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;6,6 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;erano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attribuibili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;massa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grassa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;d&apos;intervento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rilevante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;massa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;restrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;energetica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marcata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grasso, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tessuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;magro. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L&apos;inserimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercizi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resistenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mirava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenomeno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preservando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionalità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimagrimento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggeriscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accompagnarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conservazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;massa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;magra, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;saranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lunghi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persistenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaterali: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frequenti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;transitori&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;segnalati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avversi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gravi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indesiderati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottoposto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Almeno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;registrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;43 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;d&apos;intervento, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;6 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;46 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disturbi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;segnalati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;figuravano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stitichezza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;testa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vertigini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stanchezza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dieta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottolineano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;800-900 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kcal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giorno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiede &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;attenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;clinica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;monitoraggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adeguato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terapie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concomitanti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dieta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adatta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;autogestione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Quali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;affronta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;problema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescente: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tipo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esordio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precoce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comporta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esposizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;iperglicemia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sue &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complicanze. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ottenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;malattia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute &lt;/span&gt;&lt;span&gt;futura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;integrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produrre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;benefici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;glicemia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;composizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corporea, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionalità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cardiovascolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;benessere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riferito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Restano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcune &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitazioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;campione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piccolo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;svolgeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contesto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;clinico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllato. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;noto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manterranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;remissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lungo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;volta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tornati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quotidiana.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terapeutica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;selezionati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tipo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esordio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precoce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;obesità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;applicazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;larga &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scala &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiederà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verifiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenibilità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sicurezza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;benefici.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/salute/49854-diabete-di-tipo-2-dieta-ipocalorica-ed-esercizio-fisico-remissione-nel-54-dei-giovani-in-sei-mesi.htm</link>
   <title>Diabete di tipo 2, dieta ipocalorica ed esercizio fisico: remissione nel 54% dei giovani in sei mesi</title>
   <guid>49854</guid>
   <category>Salute</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 15:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gramolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delicate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pasta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;viene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenuta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;movimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;aggregazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;goccioline &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lipidiche, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;facilitandone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;separazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centrifuga.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;efficienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dipende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numerosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattori: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;varietà, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maturazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drupe, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acqua, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavorazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnologie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenzialmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzabili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;figurano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;polisaccaridiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tessuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetali. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pectinolitiche, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulolitiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emicellulolitiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degradazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;componenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattengono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;interno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellule &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emulsioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pasta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Cinque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;effetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diversi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;combinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gramolazione:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Viscozyme® &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Pectinex® &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ultra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Olio;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Ultimase® &lt;/span&gt;&lt;span&gt;BWL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;40;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Vegazym &lt;/span&gt;&lt;span&gt;O;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Rohapect® &lt;/span&gt;&lt;span&gt;LPHT.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;previsto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cinque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ciascun &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiunta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potesse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;recuperabile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualitative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grado &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maturazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cambia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamento&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diversa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distinti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percentuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accumulato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;materia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;umida:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;primo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolto: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12,5% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolto: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;15,2% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;terzo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolto: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;17,8% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentavano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compositive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maturazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ferreira &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0,74, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lipidico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12,5% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;materia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;umida. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentavano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;integrità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pareti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ferreira &lt;/span&gt;&lt;span&gt;saliva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispettivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2,78 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;3,84, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;umidità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scendeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;45,4% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;44,3%.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evoluzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comporta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;influenzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;liberazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gramolazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mature&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;applicazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miglioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statisticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;efficienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(p &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inferiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0,05).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentavano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maturazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;integrità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;azione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rompere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pectiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;polisaccaridiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ostacolano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;liberazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gocce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;d&apos;olio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;separazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centrifuga.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripetuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;avanzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maturazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progressiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sembra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;margine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miglioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;aggiunta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incrementi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;efficienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;casi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estrattiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;impiego &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soluzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnologica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;universalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficace, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indipendentemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;materia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;viene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromessa&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenuti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parametri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chimici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;classificazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;acidità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;libera;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perossidi;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;coefficienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estinzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;ultravioletto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;K232 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;K270;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ΔK;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;contenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;polifenoli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;analisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sensoriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;panel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assaggiatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;addestrati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamenti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispettato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;requisiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chimici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organolettici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;previsti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;normativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Consiglio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Oleicolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;categoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;efficienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estrattiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;classificazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualitativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnologicamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sé &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;composizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aromatica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenolica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frantoiani&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;offrono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcune &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estrazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;efficacia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formulazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frantoi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavorano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precocemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trovare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rendimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;struttura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tessuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risulta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;integra.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;investimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;enzimatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giustificato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnologico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;introdurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scala &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sarebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportuno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comparative, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gramolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenuta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Occorre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dosaggio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tempo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contatto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compatibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frantoio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il messaggio principale dello studio è che non esiste un vantaggio enzimatico indipendente dalla maturazione delle olive.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportunità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sembra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concentrarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;struttura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cellulare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conserva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;integrità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ostacolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;liberazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/l-arca-olearia/49853-usare-gli-enzimi-in-frantoio-utile-solo-con-olive-acerbe.htm</link>
   <title>Usare gli enzimi in frantoio utile solo con olive acerbe</title>
   <guid>49853</guid>
   <category>L&apos;arca olearia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/r-t.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;R. T.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 14:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;artificiali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calorico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vengono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zucchero, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bevande &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;desidera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;apporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calorico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;glicemia. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;loro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lungo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emerge &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rivista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Neurology&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostituti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zucchero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;declino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;memoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elaborare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;informazioni.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;indagine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanze: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspartame, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;saccarina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acesulfame-K, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eritritolo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;xilitolo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sorbitolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagatosio. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;queste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peggioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L&apos;unica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccezione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagatosio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statisticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Quasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12.800 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;seguiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;otto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;ambito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;ELSA-Brasil &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(Brazilian &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Longitudinal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Study &lt;/span&gt;&lt;span&gt;of &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Adult &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Health), &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;longitudinale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;popolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;brasiliana. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;12.772 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;età &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;51,9 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;inizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;indagine. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;54,8% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;erano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;donne.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;monitoraggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2008-2019, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;test &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questionari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentari. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Questi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ultimi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;permesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quotidiano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiunti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suddivisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessivo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assunzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bassa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mediamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;20 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giorno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiungeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;191 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giorno. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sorbitolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;medio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;64 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giornalieri.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;state &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;test, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misuravano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;memoria, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fluenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verbale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;velocità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elaborazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;informazioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;state &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esaminate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;memoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavoro, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricordare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;recuperare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapidamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vocaboli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;declino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivo&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rilevante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;velocità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deterioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diffusi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;60 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mostrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;declino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fluenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verbale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minore.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantificata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;accelerazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;62% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;declino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equivalente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1,6 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiuntivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invecchiamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precisare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;62% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;demenza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;né &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misurazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diretta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;invecchiamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cervello. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;velocità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peggioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punteggi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;test &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emersa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;assunzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intermedia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sebbene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inferiore. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggeriscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dose-risposta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dovrà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservazione: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspartame, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;saccarina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eritritolo&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;analisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ingredienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;declino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Aspartame&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bevande &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zucchero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ipocalorici.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Saccarina&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;artificiali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conosciuti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Acesulfame-K&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numerose &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bevande &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;industriali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Eritritolo&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poliolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calorico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Xilitolo&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impiegato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gomme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;masticare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;igiene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;orale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sorbitolo&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dietetici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolciumi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peggioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;memoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fluenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verbale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagatosio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;unico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emersa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statisticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;privo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cerebrale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;popolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studiata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vulnerabilità&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabetici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;declino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;memoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soggetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;state &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;peggioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fluenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verbale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;merita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diabete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricorrono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frequentemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assunzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zuccheri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplici. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostituzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zucchero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ipocalorici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dovrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;automaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggiosa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;profili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;età &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sembra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ruolo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;state &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;60 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emerse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statisticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soggetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anziani. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;60 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;siano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;innocui, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rilevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fascia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;popolazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;causalità&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interpretati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prudenza. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stabilire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diretto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;causa-effetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deterioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cognitivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;informazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;state &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questionari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricordi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;errori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricostruzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumate. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nonostante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiustamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statistici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numerosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;escludere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;completamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;influenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abitudini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentari, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metaboliche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comportamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un&apos;ulteriore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fatto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risalgono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2008-2010. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abitudini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diffusione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;industria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cambiate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottolineano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indagini, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distinguere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanze.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zucchero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizione: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostituire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zucchero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;artificiale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equivale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dieta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dovrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concentrarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dipendenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gusto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ultraprocessati, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;insieme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ingredienti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggeriscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;approfondire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ruolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;purea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mele, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miele &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sciroppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;d&apos;acero, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;però &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;queste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;siano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salutari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dunque, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elementi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccomandare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;eliminazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalizzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;messaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piuttosto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerarli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;automaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;innocui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apportano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nessuna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caloria.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Natalia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Gomes &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Gonçalves &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaboratori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Neurology&lt;/span&gt; &lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;3 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settembre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2025, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;titolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Association Between Consumption of Low- and No-Calorie Artificial Sweeteners and Cognitive Decline: An 8-Year Prospective Study&lt;/span&gt;&lt;span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una precisazione scientifica importante:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;62% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specificamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;60 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esteso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indistintamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;popolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studiata. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolcificanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;provochino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;demenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cerebrali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/salute/49851-sei-dolcificanti-artificiali-associati-a-un-declino-pi-rapido-delle-capacit-cognitive.htm</link>
   <title>Sei dolcificanti artificiali associati a un declino più rapido delle capacità cognitive</title>
   <guid>49851</guid>
   <category>Salute</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 13:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/l-arca-olearia/41531-potatura-olivo-cio-che-devi-sapere-per-non-sbagliare.htm&quot;&gt;&lt;strong&gt;potatura dell&apos;olivo &lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&lt;span&gt;immediatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vogliono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavoro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;anno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;normalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concentrate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;inizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;clima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mite, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lungo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meridionali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soluzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnicamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valida. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concluso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ciclo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tempo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azienda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primaverile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavoro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sovrapporlo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuova &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Occorre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;però &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distinguere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riposo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;opportunità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;immediatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stessa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cosa. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coincidere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diversi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;seconda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;latitudine, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;altitudine, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;andamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagionale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;letteratura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervallo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;va &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;territoriale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caldi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intervento, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soggette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;finale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autunnale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggiosa&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diversi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestionali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;1. Una migliore distribuzione del lavoro.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;Anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavoro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contemporaneamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;occuparsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavorazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuova &lt;/span&gt;&lt;span&gt;campagna.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;2. Una chioma già impostata prima della ripresa vegetativa.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;Eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secchi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incrociano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;permette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;interno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favoriscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;così &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;illuminazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;aerazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;3. Una migliore organizzazione della raccolta successiva.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistemi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meccanizzati, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ostacolano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scuotitori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;macchine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agevolatrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;efficienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accessibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diventa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vengono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;arco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;anno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;4. La possibilità di individuare i danni della campagna appena conclusa.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;Dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riconoscere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spezzate, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attrezzature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;problemi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;illuminazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conclusa. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbondante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiedere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riequilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poco.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;problema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riserve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comprendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;entra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;immediatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;completa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inattività. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mediterranee &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratterizzate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autunni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;foglie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;continuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;svolgere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fotosintetica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;radici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tronco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;accumulo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riserve.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Queste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riserve, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costituite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carboidrati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;emissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;foglie, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quota &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alterare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apparato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;radicale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;reagisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;emissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;polloni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vengono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;problema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantitativo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risorse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Occorre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricordare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevalentemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppatisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenterà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;componente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;futura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fruttificante. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiscriminatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottrarre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;siti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;campagna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pertanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rinnovo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conservazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controproducente&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autunnale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climatico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interviene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimane &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ferite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;recenti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diametro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tempi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cicatrizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lunghi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Eventuali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbassamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europeo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;LIFE &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Olive4Climate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distingue &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marzo; &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fredde &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concentrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;febbraio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;inizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aprile, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marzo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorevole.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccomandazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;situati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interne, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vallate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soggette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inversioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collinari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esposte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;correnti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fredde.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confondere, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resistenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tessuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formati. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giovani &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vulnerabili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbassamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maturo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ragione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frequenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primaverili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiscriminatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Cosa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sull&apos;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comprendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2018 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Rodrigues, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lopes, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ferreira &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Arrobas &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Turkish Journal of Agriculture and Forestry&lt;/span&gt;&lt;span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condotta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Portogallo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nord-orientale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Mirandela, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Cobrançosa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coltivati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asciutto. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esperimenti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2012 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2016, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esperimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativi:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potati: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;8.754 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cumulata.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;8.850 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;8.334 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastica: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;6.449 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corrisponde &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;26,3%.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggeri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statisticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;severi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giustificabili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;messaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chiaro: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pesantemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ogni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveto. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiungere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;obiettivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rinnovo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;span&gt;journals.tubitak.gov.tr&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contributo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Albarracín &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaboratori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2017 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Scientia Horticulturae&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meccanica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguardato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Arbequina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cinque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coltivati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;densità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;208 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ettaro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratterizzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;profondità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esterna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;25, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;75 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centimetri. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;arretramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;75 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centimetri.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;aumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incremento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proporzionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nonostante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;simile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tesi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricrescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;triennio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corrispondente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centimetri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;arretramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poteva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parzialmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostrano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttività. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;severi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricrescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;traduce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incremento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;span&gt;ScienceDirect&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conviene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dividere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autunno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estate&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concentrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sola &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sessione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2023 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Scientia Horticulturae&lt;/span&gt; &lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lodolini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaboratori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;combinazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;densità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1.250 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ettaro, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ascolana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tenera.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategie:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cimatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;entrambe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cimatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cimatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cimatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;entrambe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;combinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cimatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mostrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giovani. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevedeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;separare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temporalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggioso, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impianti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superintensivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conciliarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;continuità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esigenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meccanizzata. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;span&gt;ScienceDirect&lt;/span&gt;&lt;span&gt;+1&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contestuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionare&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un&apos;opzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organizzativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;abbinare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pulizia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;propria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;subito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;completamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soluzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradizionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impianti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vaso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;policonico, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agevolata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;permette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;struttura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distinguere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Pulizia contestuale alla raccolta:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;eliminazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spezzati, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secchi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attrezzature.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura post-raccolta:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggeri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diradamento, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;improduttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ostacolano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;oliveto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Potatura di produzione:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;finalizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fruttificazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;clima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consigliabile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasformare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalizzata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contemporanea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numerose &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fretta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;completare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;portare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;selettivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attrezzature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eseguiti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distinte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vengono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicoltori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scelgono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regola &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;privilegiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;selettività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conservare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficiente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Eliminare il legno secco e danneggiato.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spezzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disseccati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimossi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportuno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;eventuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cancri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alterazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Diradare le branche che si incrociano.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;interno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sovrappongono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ombreggiamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarsa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aerazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Conservare i rami di un anno.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;Sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sede &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;futura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Vanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ben &lt;/span&gt;&lt;span&gt;illuminati, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficientemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigorosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;correttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inseriti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;struttura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Contenere i succhioni.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigorosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottraggono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spazio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risorse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diradati. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;però &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiscriminatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhioni: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostituire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invecchiate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Evitare le capitozzature.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;Tagliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiscriminatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;altezza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;albero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;provocare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numerosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verticali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;geometria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;criterio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;garantire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;illuminazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;creare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aperture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espongano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;improvvisamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tronco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;radiazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;solare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;importanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;intensità&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percentuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;universale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asportare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stabilita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;almeno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elementi:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ol&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Età &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conclusa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fertilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sanitario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;struttura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ol&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piuttosto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ogni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poveri, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asciutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prudenti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigorosi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrienti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiedere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incisivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eventualmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un&apos;indicazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;arriva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Raggia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Maurino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Leccino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condotta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Marche. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lasciate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;inizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stabilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progressivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altezza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;ombreggiamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centrale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;invecchiamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precoce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rinunciare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conveniente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;breve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lungo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;span&gt;Iris&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Qual &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiane&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scelta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adattata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climatiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;locali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sud Italia e aree costiere.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Puglia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Calabria, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Sicilia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costiere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Campania, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipata. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportuno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;previsioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bruschi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbassamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termici.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Centro Italia.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Toscana, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Umbria, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lazio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Marche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scelta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altitudine, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esposizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costieri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;clima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggeri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;finale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nord Italia e aree collinari fredde.&lt;/span&gt; &lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Liguria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interna, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Veneto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lombardia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appenniniche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prudente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rinviare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intenso.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;LIFE &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Olive4Climate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottolinea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritardare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cicatrizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ferite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;esposizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;documento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;guardia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aprile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interferire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;predisposto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;span&gt;olive4climate&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;errore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;operazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indipendente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiore.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dipende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formatisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;portare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intenso, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prossimità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condotta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Marche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Raggia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Maurino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Leccino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aprile, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giugno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aprile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;allegagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aprile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giugno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analoghe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;allegagione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calendario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;debba &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manodopera, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenologica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiunta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dall&apos;olivo. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;span&gt;actahort.org&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;residui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fitosanitari&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;post-raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biomassa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valorizzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;azienda.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;triturazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;residui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;loro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;oliveto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consentono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;restituire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riciclo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrienti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biomassa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legnosa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;correttamente: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;materiale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grossolano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diametro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiedere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cippatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accurata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accelerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;decomposizione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fitosanitari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attrezzi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenuti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;puliti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disinfettati, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span&gt;Pseudomonas savastanoi&lt;/span&gt;&lt;span&gt;). &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;malattia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;penetrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ferite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lesioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corteccia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportuno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;umidi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piovosi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sintomi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;malattie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disseccamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sospetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;separatamente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lasciare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;materiale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenzialmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;oliveto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritorno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secondarie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piuttosto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grandi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diametro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consigli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operativi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicoltori&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pedoclimatiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiani, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcune &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pratiche.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo la raccolta:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricognizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secco, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spezzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli ambienti miti:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;privilegiando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggeri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;selettivi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nelle zone soggette a gelate:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;rinviare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli oliveti in produzione:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;conservare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;futura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fruttificante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo un&apos;annata di carica:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riequilibrio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasformare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;automaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;operazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo un&apos;annata di scarica:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;severi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accentuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;squilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli oliveti irrigui e vigorosi:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli oliveti in asciutto:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;limitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;asportazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;subito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consigliabile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrassegnare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcune &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;oliveto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;monitorarne &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Registrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asportato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tempo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;efficacia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adottata.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conclusione: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiscriminatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;opportunità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concreta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;organizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziendale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;colturali. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;però &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diventare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pratica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;standardizzata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indipendente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;oliveto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;convergono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punti: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comparabili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potate; &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comportano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimolano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricrescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;difficile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestire; &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistemi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;colturali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soluzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;razionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura modulare e differenziata&lt;/span&gt;&lt;span&gt;: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pulizia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;selettivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;completamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorevole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigorosa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplicemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conservare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficiente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fotosintesi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;campagna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/l-arca-olearia/49850-potatura-dell-olivo-dopo-la-raccolta-quando-intervenire-quali-vantaggi-e-quali-rischi-per-la-produzione.htm</link>
   <title>Potatura dell’olivo dopo la raccolta: quando intervenire, quali vantaggi e quali rischi per la produzione</title>
   <guid>49850</guid>
   <category>L&apos;arca olearia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/r-t.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;R. T.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 12:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prossima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;edizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prepara &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consolidare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percorso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avviato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritorno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autonoma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dedicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Veronafiere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fissato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;date: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal 28 febbraio al 2 marzo 2027&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giornate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porteranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Verona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frantoiani, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buyer &lt;/span&gt;&lt;span&gt;provenienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scelta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collocare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;appuntamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;febbraio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;inizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marzo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fieristica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comparto. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;così &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incontro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collocato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;promozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olearie, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiane &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accompagnate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiesta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spazi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositivi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adesioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;testimoniano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;interesse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piattaforma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specializzata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;offrire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;visibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;investono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valorizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Buyer &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elementi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Veronafiere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;puntare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2027 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rafforzamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;componente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buyer &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualificati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distintivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consolidare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;propri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sbocchi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conquistare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;segmenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;esperienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;edizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2026 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costituisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;300 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esteri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;arrivati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Verona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;38 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paesi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;80 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;top &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buyer &lt;/span&gt;&lt;span&gt;provenienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;25 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nazioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incoming &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;insieme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ITA-Italian &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Trade &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Agency, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consentito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolgere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Uniti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Giappone, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Cina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Germania, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Francia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Canada, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Corea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Sud, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Golfo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nord &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Europa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2027 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;continuità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavoro, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ampliando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportunità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incontro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interlocutori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;visitatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stranieri, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distributori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grande &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;professionisti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ristorazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concreti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettiva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incoming &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assume &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiane, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piattaforma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rafforzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;propria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esteri.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;&lt;img src=&quot;https://www.teatronaturale.it/media/libreria/eventi/SolExpo2026_Veronafiere_EnneviFoto_6021-xxl.webp&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Franci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Marfuga &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prestigio&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riscontro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicatore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rilievo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2027 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;figurano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Franci e Marfuga&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realtà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;territori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percorsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprenditoriali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accomunate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valorizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;loro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;offerta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;interesse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diventare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appuntamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riferimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;filiera.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;profilo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;profilo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vuole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vetrina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;territoriali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luogo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incontrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interlocutori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;professionali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccontare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;identità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;occasioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;business.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;domanda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spazi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;va &lt;/span&gt;&lt;span&gt;letta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direzione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specializzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;investimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costruzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riconoscibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marchio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;accesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiedono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sempre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;COI &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Masaf, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partnership &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzionali&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualificante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaborazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Veronafiere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consolidato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attorno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assumono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rilievo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Consiglio Oleicolo Internazionale (COI)&lt;/span&gt; &lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ministero dell&apos;Agricoltura, della Sovranità alimentare e delle Foreste (Masaf)&lt;/span&gt;&lt;span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaborazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;COI &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;va &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appuntamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fieristico. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Consiglio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Oleicolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;organizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intergovernativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riferimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mondiale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;svolge &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ruolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centrale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;standard, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cooperazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;promozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;d&apos;oliva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diffusione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolgimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;COI &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rafforzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;propria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inserendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contesto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comparto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mondiale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dinamiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;normative, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;promozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Masaf &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategico. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ministero, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concretizzatasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;edizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vertici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzionali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luogo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organizzazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;decisori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblici. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2026, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esponenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenuti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;figuravano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ministro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Francesco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Lollobrigida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottosegretario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Patrizio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Pietra.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;affrontare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;decisive: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competitività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutela &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tracciabilità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrasto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frodi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambientale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cambiamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apertura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;&lt;img src=&quot;https://www.teatronaturale.it/media/libreria/eventi/pruneti_sol-expo-2026_veronafiere_ennevifoto-xxl.webp&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;L&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conquista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;New &lt;/span&gt;&lt;span&gt;York: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;guarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Veronafiere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;incoming &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esteri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Verona, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;portare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riferimento. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inseriscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organizzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;New York&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;occasioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;promozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incontro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;professionisti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statunitense.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;esperienza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;americana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assume &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Uniti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiano, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumatore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;origine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riconoscibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marchi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Portare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;New &lt;/span&gt;&lt;span&gt;York &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ampliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;d&apos;azione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;creando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collegamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diretto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiane &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;export &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oleario.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;iniziativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concretizzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;26 e 27 ottobre 2026 a New York, nell&apos;ambito di Vinitaly.USA al Pier 36&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Veronafiere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;portato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;interno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;EVO &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Oil &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Showcase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Area. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;previsto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diretta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olearie, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;veneta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pugliese, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Oil &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Bar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;16 imprese, 25 prodotti e sei regioni italiane rappresentate: Puglia, Veneto, Toscana, Emilia-Romagna, Piemonte e Sicilia&lt;/span&gt;&lt;span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piattaforma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;filiera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;ambizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ecosistema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commercializzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confezionato. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fieristico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comprende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicoltura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasformazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnologie, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tavola, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottoprodotti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cosmesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;applicazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valorizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;materia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;A &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;professionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;affianca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rivolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degustazioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;showcooking, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;masterclass &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;iniziative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;B2B2C &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunicazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ristorazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piattaforma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;digitale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;networking &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;matchmaking &lt;/span&gt;&lt;span&gt;B2B &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2027 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inserisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficaci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;professionali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numeri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;ultima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;edizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;offrono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percorso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compiuto: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;4.000 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;visitatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;230 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;provenienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Italia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Slovenia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Spagna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ungheria, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;15 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;90 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appuntamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incontri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;approfondimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degustazioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;doppia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;edizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autonoma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2025.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Verona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vuole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rafforzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ruolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiano&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;date &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;28 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;febbraio-2 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marzo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2027, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conferma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Franci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Marfuga &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consolidamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;COI &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Masaf, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prepara &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percorso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sfida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;espositiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costruire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piattaforma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stabile, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attrarre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;offrire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;italiane &lt;/span&gt;&lt;span&gt;occasioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comparto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concorrenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sempre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;articolata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;evoluzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consumi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valorizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economicamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disporre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appuntamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fieristico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specializzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riconosciuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;opportunità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Verona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;così &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rafforzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ruolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;panorama &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fieristico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oleario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;facendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;SOL &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Expo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;punto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incontro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mediterranea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mondiale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/eventi/49848-sol-expo-2027-veronafiere-scommette-sull-olio-d-oliva-cresce-la-domanda-di-spazi-e-si-rafforza-la-presenza-internazionale.htm</link>
   <title>SOL Expo 2027, Veronafiere scommette sull&apos;olio d&apos;oliva: cresce la domanda di spazi e si rafforza la presenza internazionale</title>
   <guid>49848</guid>
   <category>Eventi</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 11:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;Eliminare l’eccesso di burocrazia, superare il “digital divide” tra nord e sud del Paese e utilizzare le nuove tecnologie al servizio della qualità. La sfida dell’innovazione agroalimentare deve diventare uno strumento per migliorare l’eccellenza dei prodotti, rendere più efficienti i processi produttivi e rafforzare il legame tra cibo e territorio. È questa la direttrice per il futuro della filiera bufalina e della mozzarella di bufala campana Dop, emersa dal “World Buffalo Congress”, che si è concluso oggi a Sorrento.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;L’ultima giornata è stata dedicata al focus sulla mozzarella di bufala campana Dop. A indicare le opportunità e le criticità del settore è la ricerca &lt;em&gt;Il comparto zootecnico italiano: stato dell’arte, sfide e opportunità per il Sud Italia&lt;/em&gt;, realizzata dall’Osservatorio Smart AgriFood del Politecnico di Milano. Il documento fotografa una filiera chiamata ad affrontare contemporaneamente l’aumento dei costi, la complessità degli adempimenti amministrativi e un accesso non omogeneo alle tecnologie digitali.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;“&lt;em&gt;Per il comparto bufalino e per la Mozzarella di Bufala Campana DOP, il tema è strategico: l’innovazione può contribuire a rafforzare la competitività di una produzione che esprime qualità, competenze, tradizione e identità territoriale, a condizione che sia concretamente accessibile alle imprese e orientata a risultati misurabili&lt;/em&gt;”, commenta &lt;strong&gt;il direttore del Consorzio, Pier Maria Saccani&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;img src=&quot;https://www.teatronaturale.it/media/libreria/varie/congresso1-xxl.webp&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;TROPPA BUROCRAZIA&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Uno degli elementi più significativi evidenziati dalla ricerca riguarda il peso degli adempimenti amministrativi sulle aziende zootecniche. Secondo uno studio di Confagricoltura citato nel documento, un’azienda media può dover gestire fino a &lt;strong&gt;20 registri obbligatori e oltre 2.000 registrazioni annuali&lt;/strong&gt;. Il problema non è soltanto la quantità degli obblighi, ma anche la frammentazione dei sistemi informativi, che aumenta il rischio di errori formali, ritardi e sanzioni, sottraendo tempo e risorse alla gestione dell’attività produttiva.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;INNOVAZIONE, IL DIVARIO TRA NORD E SUD&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;La seconda criticità riguarda la diversa capacità dei territori di adottare le tecnologie più avanzate. I dati riportati dall’Osservatorio Smart AgriFood mostrano che, nel 2025, il tasso di adozione delle soluzioni di Agricoltura 4.0 raggiunge circa il &lt;strong&gt;50% al Nord, contro il 33% nel Sud e nelle Isole&lt;/strong&gt;.&lt;br /&gt;Il divario emerge anche nelle tecnologie applicate direttamente agli allevamenti: i robot autonomi o semi-autonomi per le attività in stalla sono utilizzati dal 29% delle aziende del Nord contro appena l’8% di quelle del Sud. Alla base di questa differenza ci sono dimensioni aziendali, disponibilità di capitali, competenze e possibilità di sostenere investimenti iniziali. La ricerca evidenzia inoltre che le aziende settentrionali sono maggiormente predisposte ad autofinanziare l’innovazione, mentre quelle meridionali dipendono più frequentemente dal sostegno pubblico.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Gli incentivi all’innovazione hanno infatti guidato fortemente la crescita degli investimenti in digitalizzazione negli ultimi anni nell’intero settore agricolo, con l’80% delle aziende che ha investito in una soluzione digitale perché guidato dalla presenza di una tipologia di incentivo. Ma solo il 21% avrebbe comunque investito. Il ricorso alle forme di assistenza caratterizza in particolare il Meridione. Le aziende del Sud, in ogni caso, tendono a diversificare maggiormente i propri investimenti, con un’attenzione particolare alla gestione della risorsa idrica, la salute del suolo e la qualità alimentare (Istat, Osservatorio Smart AgriFood).&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;L’INTELLIGENZA ARTIFICIALE&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Un dato significativo riguarda le risorse destinate al sistema della conoscenza e dell’innovazione in agricoltura, l’AKIS: nel periodo di programmazione 2023-2027, l’incidenza delle relative risorse sulle spese totali considerate raggiunge il 4,4% nel Nord Italia, mentre si ferma al 2,7% nelle regioni meridionali.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Tra le tecnologie digitali, l’AI sta entrando progressivamente nel settore agrifood con un forte slancio proprio sul settore primario, in particolare per le attività in campo (62% delle oltre 130 progettualità censite dall’Osservatorio Smart AgriFood). In zootecnia, l’AI supporta il monitoraggio della salute e del benessere animale, la gestione della mandria, la produzione e la qualità del latte, il monitoraggio delle infrastrutture e il miglioramento genetico. Il quadro interessa direttamente il comparto bufalino, per il quale il Sud e le Isole rappresentano il principale polo di allevamento. Secondo i dati censuari riportati nello studio, il 63% delle aziende con bufalini si trova nel Mezzogiorno e nelle Isole.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;LA TECNOLOGIA NON DEVE SNATURARE IL CIBO&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Il terzo tema riguarda la finalità stessa dell’innovazione. Per la Mozzarella di Bufala Campana Dop, innovare significa prima di tutto rafforzare le caratteristiche che rendono riconoscibile il prodotto: la qualità della materia prima, il legame con il territorio, il rispetto del disciplinare e la capacità di garantire al consumatore un prodotto autentico e tracciabile. In un mercato in cui si sviluppano anche cibi sintetici, il Consorzio rivendica una visione distintiva: il progresso tecnologico non deve essere confuso con l’allontanamento dalla qualità della materia prima e dall’identità alimentare.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;“&lt;em&gt;La Mozzarella di Bufala Campana Dop dimostra quanto il legame tra territorio, allevamento e trasformazione possa generare valore economico e identità. Per difendere questo patrimonio dobbiamo guardare al futuro, utilizzando le nuove tecnologie per migliorare la qualità. Ma l’innovazione deve essere alla portata di tutte le imprese, soprattutto nel Mezzogiorno, dove il comparto bufalino rappresenta una risorsa strategica. Non possiamo chiedere alle aziende di investire in innovazione e, allo stesso tempo, lasciarle alle prese con una burocrazia che moltiplica gli adempimenti e con un accesso alle risorse che non è uguale per tutti. Servono procedure più semplici, incentivi efficaci e strumenti condivisi che aiutino le imprese&lt;/em&gt;”, &lt;strong&gt;dichiara Domenico Raimondo, presidente del Consorzio di Tutela della Mozzarella di Bufala Campana Dop&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/italia/49845-intelligenza-artificiale-per-il-futuro-della-mozzarella-di-bufala.htm</link>
   <title>Intelligenza artificiale per il futuro della mozzarella di bufala</title>
   <guid>49845</guid>
   <category>Italia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 10:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;L’accordo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;libero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scambio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Unione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;India &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;svolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esportazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agroalimentari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europee &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progressiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dazi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;doganali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradizionalmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiano, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;ingresso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasformati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiunto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;extravergine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;A &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziarlo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Federazione spagnola delle industrie alimentari e delle bevande (FIAB)&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostegno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ministero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’Agricoltura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Pesca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’Alimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spagnolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(MAPA). &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analizza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;633 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;voci &lt;/span&gt;&lt;span&gt;doganali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appartenenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;18 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;categorie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bevande, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tariffaria, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concrete &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accedere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiano.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;previsioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riportate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;FIAB, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;accordo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trova &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conclusiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;iter &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzionale. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;firma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attesa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;entro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2026, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;entrata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2027.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportunità&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comparti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;beneficiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;intesa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;figura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dazi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competitività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europee &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratterizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;popolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1,4 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miliardi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Accanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportunità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conserve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ittiche, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pasta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cioccolato, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolciari, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;infanzia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aziende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessate, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;barriere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;doganali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sarà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficiente. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L&apos;accesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiederà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;attenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;normativi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disposizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Food &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Safety &lt;/span&gt;&lt;span&gt;and &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Standards &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Authority &lt;/span&gt;&lt;span&gt;of &lt;/span&gt;&lt;span&gt;India &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(FSSAI), &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;autorità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indiana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sicurezza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Particolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dovrà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riservata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;etichettatura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;arrivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paese, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiscalità, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;struttura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distributiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;categorie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;richiedono, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;catena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;India, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marginale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;agroalimentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europeo&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nonostante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;demografiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economiche, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;India &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esportazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agroalimentari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europee.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2025 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esportazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunitarie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;beni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiunto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;78 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miliardi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;euro. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L&apos;India &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partner &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;Unione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europea, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;colloca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;29° &lt;/span&gt;&lt;span&gt;posto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;export &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agroalimentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunitario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quota &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;1% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Spagna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;margini &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gennaio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agosto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2026, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esportazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spagnole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bevande &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasformati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;India &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;58 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;milioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;euro, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;registrando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incremento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;4,3% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;«La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;penetrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bevande, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spagnoli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimane &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bassa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rendendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessaria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;attuazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accordo», &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dichiarato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Verónica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Puente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttrice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;Internazionalizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Politica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;FIAB. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L&apos;India, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggiunto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;globale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionalizzazione&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;FIAB &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fornire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;operativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;categorie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;merceologiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concorrenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adatte.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;«L&apos;accordo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Ue-India &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuova &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;entrambe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aree, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;industria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spagnola, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimensioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Paese», &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottolineato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Mauricio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;García &lt;/span&gt;&lt;span&gt;de &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Quevedo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;FIAB.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;webinar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;150 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresentanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;istituzioni, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;imprese, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;MAPA, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ICEX &lt;/span&gt;&lt;span&gt;España &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Exportación &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Inversiones &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Commissione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europea.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oleario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;europeo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intesa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ampliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;penetrato. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Resta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dazi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradurrà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vantaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competitivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;saranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tariffarie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definitive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mercato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prezzo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;obblighi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolamentari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;continueranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incidere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/mondo/49844-accordo-ue-india-nuove-opportunit-per-l-export-di-olio-extravergine-italiano-meno-dazi-dal-2027.htm</link>
   <title>Accordo Ue-India, nuove opportunità per l’export di olio extravergine italiano: meno dazi dal 2027</title>
   <guid>49844</guid>
   <category>Mondo</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-05 09:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;Montalcino torna al centro della scena del vino internazionale con cinque giorni di degustazioni, masterclass e incontri tra produttori, stampa, operatori del settore ed enoappassionati. L’appuntamento è dal 19 al 23 novembre con la 35ª edizione di Benvenuto Brunello, la manifestazione di punta del Consorzio del vino Brunello di Montalcino, che riunirà al Chiostro di Sant’Agostino giornalisti, wine expert, stakeholder e winelover italiani e stranieri. Protagoniste degli assaggi - in vista del debutto commerciale a gennaio 2027- le nuove annate di 116 cantine: Brunello di Montalcino 2022, Brunello Riserva 2021 e Rosso di Montalcino 2025.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Confermato anche quest’anno il doppio format della manifestazione che ha fatto da apripista al sistema delle anteprime enologiche italiane. Si parte giovedì 19 novembre (ore 11-17) con le degustazioni tecniche servite dai sommelier e riservate ad una selezione della stampa specializzata nazionale e internazionale, che proseguiranno anche venerdì 20 novembre (ore 9-17), prima del cocktail dinner gala su invito. Da sabato 21 novembre il Chiostro passerà il testimone ai 116 produttori, protagonisti dei tradizionali walk-around tasting aperti anche ai Brunello lover, agli operatori della ristorazione e delle enoteche e ai sommelier. La stessa giornata vedrà inoltre il Teatro degli Astrusi ospitare, a partire dalle 9.30, la consueta presentazione dell’annata agronomica 2026 e la valutazione della vendemmia 2022 secondo il modello Brunello Forma. A seguire, il talk “Made in Italy: costruire valore nel tempo | identità, reputazione, attrattività”, moderato dal vicedirettore del Corriere della Sera Luciano Ferraro, e la consegna del premio Leccio d’Oro. A chiudere la mattinata sarà lo svelamento della piastrella celebrativa dedicata alla vendemmia 2026, che porterà quest’anno la firma di Vespa, lo scooter italiano più famoso al mondo. I banchi di assaggio torneranno ad animare il Chiostro anche domenica 22 e lunedì 23 novembre (ore 10-18).&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Tre gli appuntamenti in calendario sul fronte delle masterclass. Si comincia sabato 21 novembre (ore 15) con il wine educator James Smith (@winewithjimmy), protagonista di un approfondimento in lingua inglese (a pagamento). Domenica 22 novembre (ore 11) sarà invece la volta della Master of Wine Cristina Mercuri, alla guida di una seconda degustazione tematica (a pagamento). A chiudere il programma, lunedì 23 novembre, la masterclass condotta dal Master of Wine Gabriele Gorelli (solo su invito).&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/gastronomia/49824-torna-benvenuto-brunello-dal-19-al-23-novembre.htm</link>
   <title>Torna Benvenuto Brunello dal 19 al 23 novembre</title>
   <guid>49824</guid>
   <category>Gastronomia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 18:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;Un’atmosfera magica e suggestiva è pronta ad avvolgere le vie del borgo medievale di Tussio, frazione del Comune di Prata d’Ansidonia nel cuore dell’Altopiano di Navelli. &lt;strong&gt;Sabato 5 e domenica 6 dicembre&lt;/strong&gt; torna il tradizionale appuntamento organizzato dall’&lt;strong&gt;Associazione &quot;Il Borgo di Tussio&quot;&lt;/strong&gt;, da anni impegnata nella valorizzazione e promozione delle tradizioni locali.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Per due intere giornate, strade, piazzette e antiche cantine prenderanno vita tra luci, suoni e colori:&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Artigianato locale e tradizioni:&lt;/strong&gt; Le cantine del paese ospiteranno espositori con decorazioni natalizie, articoli d&apos;artigianato e dimostrazioni degli antichi mestieri.&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Gusto e prodotti tipici:&lt;/strong&gt; Gli immancabili stand gastronomici offriranno ristoro e calore con i prodotti d&apos;eccellenza del territorio, tra cui il pregiato zafferano aquilano, tartufi, ceci e specialità locali.&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Intrattenimento per tutte le età:&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&lt;em&gt;Sabato 5 dicembre:&lt;/em&gt; apertura dei mercatini e delle mostre, affiancata da animazione per grandi e piccini. Non mancherà musica itinerante con “Corale L’Aquila e la Banda di Babbo Natale”.&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&lt;em&gt;Domenica 6 dicembre:&lt;/em&gt; la tradizione prosegue con mostre, mercatini, laboratori creativi, musica itinerante con “Dixieland Jazz Band”, zampognari e tanti spettacoli.&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Il Borgo di Tussio&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Situato a 862 metri d&apos;altitudine, Tussio sorge sul colle &quot;Crocus&quot; ed è al riparo dai venti e dalle nebbie della vallata. Con la sua caratteristica struttura circolare medievale, il borgo si raccoglie ai piedi dell’antico castello, la cui torre civica domina la chiesa parrocchiale. Dalla parte alta del paese si gode di una splendida vista panoramica che va dal Gran Sasso alla Majella.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Tra storia e leggenda, il nome Tussio richiama sia la figura di San Tussio — che nelle sue grotte trovò eremo e silenzio — sia il termine latino &lt;em&gt;Tutius&lt;/em&gt; (&quot;sicurezza&quot;), legato alla salubrità dell&apos;aria che storicamente ha preservato gli abitanti dalle epidemie. Tra le testimonianze del suo passato fortificato risplendono oggi la Chiesa di San Martino Vescovo, la Congrega di San Giuseppe e la suggestiva Chiesa della Madonna di Loreto.&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/turismo/49797-natale-nel-borgo-di-tussio-tornano-i-mercatini-tra-artigianato-gastronomia-e-musica.htm</link>
   <title>Natale nel Borgo di Tussio: tornano i mercatini tra artigianato, gastronomia e musica</title>
   <guid>49797</guid>
   <category>Turismo</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 17:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p data-pm-slice=&quot;1 1 []&quot;&gt;&lt;span&gt;La Xylella fastidiosa continua ad avanzare sul Gargano. A Cagnano Varano, in provincia di Foggia, sono state individuate altre 83 piante di olivo positive al batterio, portando a 413 il numero complessivo delle positività registrate nel territorio tra il 2025 e il 2026. Un dato che accresce la preoccupazione per l&apos;evoluzione del focolaio pugliese e per il rischio che l&apos;infezione possa raggiungere nuove aree olivicole.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;A lanciare l&apos;allarme è Coldiretti Puglia, che sollecita un rafforzamento delle attività di sorveglianza fitosanitaria e interventi tempestivi per contenere la diffusione del patogeno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Dal primo focolaio alle nuove 83 positività&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il focolaio di Cagnano Varano era stato individuato nell&apos;autunno del 2025, con le prime 47 piante positive. Successivamente erano stati rilevati altri 106 ulivi infetti, portando il primo bilancio a 153 casi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra dicembre 2025 e gennaio 2026 erano emerse ulteriori 177 positività, in particolare su olivi monumentali. Nel marzo scorso, nel corso di un&apos;audizione alla Commissione Agricoltura del Consiglio regionale della Puglia, erano stati illustrati i dati relativi a 331 piante eradicate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Con le ultime 83 positività, il conteggio complessivo delle piante infette sale dunque a 413. Una progressione che, secondo Coldiretti, impone di mantenere alta l&apos;attenzione anche nelle zone in cui il focolaio era stato inizialmente considerato circoscritto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Xylella, controlli rafforzati nell&apos;area di 400 metri&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra le priorità indicate dall&apos;organizzazione agricola c&apos;è l&apos;intensificazione dei controlli fitosanitari nell&apos;area di 400 metri attorno al focolaio, per individuare tempestivamente eventuali nuove infezioni e verificare l&apos;effettiva estensione del contagio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;eradicazione delle piante positive, secondo le disposizioni dell&apos;Osservatorio fitosanitario regionale e le procedure previste dalla normativa europea, rimane uno degli strumenti fondamentali per contenere la Xylella fastidiosa sottospecie &lt;/span&gt;&lt;em&gt;&lt;span&gt;pauca&lt;/span&gt;&lt;/em&gt;&lt;span&gt;, responsabile della devastazione del patrimonio olivicolo salentino.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Particolare attenzione dovrà essere riservata agli olivi monumentali, che rappresentano un patrimonio storico, paesaggistico e produttivo del territorio. Per queste piante, sottolinea Coldiretti Puglia, occorre applicare rigorosamente le procedure di tutela previste dalla legge, conciliando la salvaguardia degli esemplari con l&apos;efficacia delle misure fitosanitarie.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Prevenzione, sputacchina e tecnologie di monitoraggio&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il contenimento dell&apos;infezione richiede un approccio integrato. Tra gli interventi necessari figurano le lavorazioni meccaniche e le pratiche fitosanitarie preventive, il controllo dell&apos;insetto vettore &lt;/span&gt;&lt;em&gt;&lt;span&gt;Philaenus spumarius&lt;/span&gt;&lt;/em&gt;&lt;span&gt;, comunemente conosciuto come sputacchina, e il monitoraggio sistematico delle piante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;A questi strumenti devono affiancarsi campionamenti e analisi di laboratorio, controlli non limitati alla sola osservazione visiva e tecnologie innovative per individuare precocemente nuovi focolai. L&apos;obiettivo è ridurre la velocità di diffusione del batterio e intervenire quando l&apos;infezione interessa ancora un numero limitato di piante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Al momento, infatti, non esiste una cura in grado di eliminare la Xylella dalle piante infette. La tempestività delle attività di individuazione ed eradicazione assume quindi un ruolo determinante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il rischio per l&apos;olivicoltura del Gargano&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;esperienza del Salento, dove la Xylella ha compromesso una parte rilevante del patrimonio olivicolo, rappresenta un precedente che impone particolare cautela. Il Gargano custodisce un patrimonio olivicolo, storico e paesaggistico di grande valore, con ricadute dirette sull&apos;economia agricola, sull&apos;ambiente e sulla biodiversità locale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per Coldiretti Puglia, la salvaguardia delle aree ancora indenni passa attraverso un sistema continuativo di sorveglianza, campionamenti, analisi, ricerca scientifica e utilizzo di tecnologie di monitoraggio remoto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La capacità di individuare i nuovi focolai nelle fasi iniziali, intervenendo rapidamente sulle piante positive e contenendo la presenza degli insetti vettori, sarà decisiva per limitare l&apos;avanzata della Xylella sul Gargano e proteggere il resto dell&apos;olivicoltura pugliese e delle regioni limitrofe.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/pensieri-e-parole/associazioni-di-idee/49874-xylella-il-focolaio-si-allarga-sul-gargano-413-olivi-infetti-a-cagnano-varano.htm</link>
   <title>Xylella, il focolaio si allarga sul Gargano: 413 olivi infetti a Cagnano Varano</title>
   <guid>49874</guid>
   <category>Associazioni di idee</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/c-s-1.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;C. S.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 16:15:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;integrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quotidiana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inulina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fibra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prebiotica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cicoria &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ortaggi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;artrosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ginocchio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;emerge &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dallo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;clinico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;INSPIRE, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’Università &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nottingham &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;117 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adulti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osteoartrosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ginocchio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assumevano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inulina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miglioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sensibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolorosi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggeriscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;microbiota &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestinale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modulare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meccanismi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percezione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionalità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;microbiota &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestinale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diminuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L’inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fibra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;viene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;digerita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell’intestino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tenue &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiunge &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;colon, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;batteri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;benefici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;microbiota. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;classificata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prebiotico: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;microrganismi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fornisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;loro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;substrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutritivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fermentazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;batteri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestinali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;producono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acidi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grassi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;catena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;butirrato. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Queste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molecole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuiscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;barriera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestinale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diversi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;immunitari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiammatori.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assunzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;butirrato. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;GLP-1, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ormone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dall’intestino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interviene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;glicemia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’appetito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oggetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interesse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suoi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percezione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;salute &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’associazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;GLP-1 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mano. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;correlazione: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’aumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’ormone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;responsabile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miglioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscolare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precisare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;farmaco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agonista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;GLP-1 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;va &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confusa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;medicinali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semaglutide. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L’ipotesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modulazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;microbiota &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;influenzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcune &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’organismo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;INSPIRE &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suddiviso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;117 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppi: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;integrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quotidiana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inulina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercizi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;supportati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;digitalmente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;combinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;placebo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mostrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;benefici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ginocchio. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assumeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fibra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miglioramenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sensibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riscontrati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottoposto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sola &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un’altra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguardato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’aderenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamento. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assumeva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esclusivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inulina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tasso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbandono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;3,6%, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;21% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;registrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;partecipanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assegnati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sola &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;digitale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un’integrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alimentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;routine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quotidiana &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutturato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercizi. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostra, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;però, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agiscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circoscritta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;L’asse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestino-muscolo-dolore&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collegamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;microbiota, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;muscoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percezione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L’artrosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dipende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esclusivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deterioramento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cartilagine: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’infiammazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modalità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistema &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nervoso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elabora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dolorosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sintomi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metaboliti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestinali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;GLP-1 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aiutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chiarire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;queste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interazioni. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prospettiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intestino-muscolo-dolore, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biologici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avvengono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;digestivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collegati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionalità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preliminare. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;campione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settimane. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Serviranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ampi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prolungati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persistenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;benefici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;persone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispondere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meglio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chiarire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meccanismi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;responsabili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l’inulina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’artrosi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;né &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostituto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell’attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisioterapia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terapie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prescritte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;medico. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complementare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;approfondire, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell’ambito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un’alimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fibre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/salute/49820-una-fibra-prebiotica-pu-ridurre-il-dolore-dell-artrosi-al-ginocchio-il-ruolo-dell-intestino.htm</link>
   <title>Una fibra prebiotica può ridurre il dolore dell’artrosi al ginocchio: il ruolo dell’intestino</title>
   <guid>49820</guid>
   <category>Salute</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 16:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conosciuta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;letteratura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;internazionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternate bearing&lt;/span&gt; &lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biennial bearing&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tendenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span&gt;Olea europaea L.&lt;/span&gt;&lt;span&gt;) &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span&gt;ON year&lt;/span&gt;&lt;span&gt;), &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridotta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span&gt;OFF year&lt;/span&gt;&lt;span&gt;).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tratta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplicemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;variabilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climatica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comportamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inevitabile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;età &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenomeno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complesso, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interagiscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carboidrati, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ormonale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambientali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;genetiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;interno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stessa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarsamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appezzamenti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climatiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uniformi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;economica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suolo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trattamenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manutenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;impianto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bassa. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oscillazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annuali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rendono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;difficile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavorazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frantoio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commercializzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;letteratura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scientifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;documenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ampie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consecutive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;variabilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;arrivare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;decine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tonnellate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ettaro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistemi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradizionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifesta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oscillazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;&lt;img src=&quot;https://www.teatronaturale.it/media/libreria/olivo/olive-albero/OLIVO-MORAIOLO-extra-big-7359-184-xxl.webp&quot; alt=&quot;&quot; class=&quot;sinistra&quot; /&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ruolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiore&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determina &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;interferenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercitata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppatisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oppure &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;origine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispettivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;albero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;porta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;accrescimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contemporaneamente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metabolici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;associati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;loro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esercitano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inibitorio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rivista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Scientia Horticulturae&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dedicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;epoca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritorno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interazione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condiziona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comporta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nodi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;svilupparsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenomeno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riconducibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;circolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vizioso:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;nell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;accrescimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comporta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenzialmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;l&apos;inibizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;nell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costituiscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbondante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riserve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutritive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;individuato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolgimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ormonali, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gibberelline &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acido &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abscissico, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meccanismi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metabolici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;calendario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinante&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;correttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conoscere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;portano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiori.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lungo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolge &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diversi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esaurisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;immediatamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nutrition Metabolism Plays an Important Role in the Alternate Bearing of the Olive Tree&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2013 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ad &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aperto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;descrive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ciclo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;iniziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luglio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marzo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Occorre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distinguere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momenti:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ol&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Induzione fiorale:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acquisisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;predisposizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diventare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;influenzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dall&apos;ambiente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Iniziazione fiorale:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;avviene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;siano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ancora &lt;/span&gt;&lt;span&gt;visibili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;morfologiche.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Differenziazione fiorale:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;progressivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;infiorescenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;interno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;visibile.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ol&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuiscono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;iniziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;L&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;esposizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esigenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cambiano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambientali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2023 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rivista &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Plants&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intitolato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Studying Parameters Affecting Accumulation of Chilling Units Required for Olive Winter Flower Induction&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;approfondito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;estate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fondamentali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;percentuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;laterali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasformeranno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;isolato: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;termiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorevoli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenuto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridotta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessarie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confuse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intenso, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dunque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perseguire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;obiettivi: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preservare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frequenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;incidono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sull&apos;alternanza&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strumenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impostata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;oliveto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;errore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frequente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;adottare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intense &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;obiettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comportamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accentuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oscillazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;legno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Rodrigues &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaboratori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2018 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Turkish Journal of Agriculture and Forestry&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Cobrançosa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coltivazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asciutta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prove &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condotte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2012 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2016.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confronto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cumulata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispettivamente:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;8.754 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;8.850 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;8.334 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;6.449 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg/ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;statisticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potato. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comportato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cumulata.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;leggeri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;moderati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolarizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;penalizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;resa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessiva. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;severa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessaria, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dovrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sottrarre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deboli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frequenza.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Olive4Climate&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dedicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;oliveto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenzia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrastare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grazie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esaurite, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luminosità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;densità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contrario, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biennale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accentuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodicità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;viene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eseguita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistematicamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il consiglio per gli olivicoltori:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;privilegiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastici. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;casi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manodopera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biennale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ogni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metà &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;appezzamento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potare: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;epoca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizionare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mediterranei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;miti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;iniziare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riposo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratterizzate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportuno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritardare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;motivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;duplice: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;appena &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vulnerabili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;freddo; &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dall&apos;altra, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intenso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avanzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischierebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scelta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;epoca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;latitudine, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;altitudine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;andamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meteorologico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nell&apos;Italia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;centrale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;settentrionale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esempio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;spesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preferibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trascorsa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambienti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caldi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anticipare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;intervento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;data &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ciclo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenologico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Nutrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;minerale: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azoto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potassio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;boro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolarità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elementi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutritivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;influenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;direttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;squilibrata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aggravare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitata.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;azoto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interviene &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strutture &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttive. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confondere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corretta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azotata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;somministrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fertilizzante. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccesso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azoto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stimolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigorosa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sull&apos;equilibrio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Fernández-Escobar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaboratori, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2008 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Environmental and Experimental Botany&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azotato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;qualità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;autori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azoto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misurati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luglio:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;carenza: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0,98-1,32%;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;livello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adeguato: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1,43-1,57%;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;livello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevato: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1,69-1,93%.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azoto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinavano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;variazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significative &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parametri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;indicazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;azoto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;automaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lungo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condotta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Spagna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;13 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azotata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sull&apos;accrescimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostrando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;importanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contemporaneamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;accumulo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;elemento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicoltori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consigliabile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impostare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fertilizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliari, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguite.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potassio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fondamentale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metabolismo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scambi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;trasporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assimilati. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diventare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;instaurino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carenza.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;boro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;merita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specifica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;coinvolgimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fertilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;polline &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;allegagione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tuttavia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;specifiche, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tossici.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Indicazione operativa:&lt;/span&gt; &lt;span&gt;effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;campionamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estate, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;protocolli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analisi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dose &lt;/span&gt;&lt;span&gt;universale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azoto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potassio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;boro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;distribuita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rendere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibili &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elementi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutritivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;linea &lt;/span&gt;&lt;span&gt;generale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inverno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;somministrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;azoto, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;umidità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consentono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assorbimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;radicale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sistemi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frazionare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fertirrigazione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adeguandoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asciutti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attentamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acqua. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azotata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettuata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;assenza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;umidità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;poco &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdite.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;guida &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buone &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pratiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;suggerisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concentrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azotati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secondo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dopo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;allegagione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quest&apos;ultimo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contesti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asciutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mancano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idriche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;assorbimento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tentativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compensare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;automaticamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarica. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risposta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dipende &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenzialmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dalle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fisiologiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fertilizzazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presente, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricreare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemme &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenziate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;acqua: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;irrigazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza?&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;altro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;siccità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riduce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fotosintetica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;allungamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contemporaneamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;forte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;estate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;insufficiente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;garantire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adeguato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un&apos;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sperimentazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2016 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sullo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Spanish Journal of Agricultural Research&lt;/span&gt; &lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studiato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;effetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;irrigazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;supplementare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sull&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradizionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Nabali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Baladi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semiaride.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diverse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idriche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consecutive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;6, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;10, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;15 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;20 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cubi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acqua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontandoli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fabbisogno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riferimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;42 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cubi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;apporti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;15 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cubi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corrispondevano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;35% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;evapotraspirazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagionale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenziato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;incremento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;controllo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;manifestava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soglia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;15 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cubi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;effetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;positivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consentiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superiore.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rilevati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;residui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significativi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;all&apos;interruzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;irrigazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Questa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;acqua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;significa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficiente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicoltori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;principio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prolungati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allegagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impianti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;opportuno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;meteorologici, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;caratteristiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibile, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misurazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;asciutti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;organica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;inerbimento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rappresenta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acqua.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecniche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primaverili: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proteggere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;allegagione&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potenziale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tradursi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impollinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allegagione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;questo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;orientati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fattori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;temperature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vitalità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;polline, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;recettività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stigmi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allegagione. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Particolare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attenzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riservata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prime &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drupe.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un&apos;irrigazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;correttamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;limitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sostenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fotosintesi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;permette &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fase &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;metabolica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccedere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;con &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lavorazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;danneggiare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;radici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficiali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aumentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perdite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;acqua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un&apos;altra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pratica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diradamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soprattutto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;competizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tuttavia, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinante: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diradamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tardivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;modificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;processi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;avviati.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Dag &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collaboratori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sul &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rapporto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;epoca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rimozione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritorno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenzia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;proprio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;importanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intervenire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precocemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vuole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;influenzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diradamento, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunque, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;destinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olive, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;intervento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;commerciale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicatore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;futura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;aspetti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prevalentemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppatisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguenza, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;capacità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produrre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficientemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;determinante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2023 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Scientia Horticulturae&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;realizzata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gruppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;Università &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Politecnica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Marche, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studiato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritorno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;confrontato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenuta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mostrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;era &lt;/span&gt;&lt;span&gt;influenzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dal &lt;/span&gt;&lt;span&gt;livello &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raggiunto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;precedente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;particolarmente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interessante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riguarda &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nodi: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppatisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mesi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;giugno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;luglio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prodotto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggior &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemma, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nodi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formatisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parte &lt;/span&gt;&lt;span&gt;finale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;estate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricercatori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;i &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;secondari, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definiti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sylleptic shoots&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potevano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gemma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rispetto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Queste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evidenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;hanno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importanti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;implicazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomiche.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;bisogna &lt;/span&gt;&lt;span&gt;puntare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;semplicemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbondante, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;periodo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorevole.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;acqua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quindi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contribuire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;creare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;migliore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;seguente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecniche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;annata&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;identica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;negli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;anni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quelli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scarica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;deve &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adattarsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;effettive &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cercando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ridurre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;squilibri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo un&apos;annata di carica&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Effettuare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esaurite &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;favorendo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;formazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tagli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;drastici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riducano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ulteriormente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;lo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizionale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attraverso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analisi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;del &lt;/span&gt;&lt;span&gt;terreno.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Garantire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;adeguata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ripresa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Valutare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tempestivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;diradamento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nelle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Dopo un&apos;annata di scarica&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potature &lt;/span&gt;&lt;span&gt;troppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intense, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;già &lt;/span&gt;&lt;span&gt;presentare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Controllare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;eccessivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sviluppo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;succhioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rami &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vigorosi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;equilibrata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sufficientemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;illuminata.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;azoto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccessiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;raccolta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;senza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ritardi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ingiustificati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;che &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possano &lt;/span&gt;&lt;span&gt;compromettere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;preparazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Durante l&apos;inverno e la primavera&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Monitorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;rischio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gelate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;scegliere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;momento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conseguenza.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Programmare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;base &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;analisi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;durante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fasi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delicate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Controllare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;impollinazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allegagione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Registrare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nuovi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misurare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nell&apos;oliveto&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;verificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;efficacia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecniche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomiche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessario &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quantificare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenomeno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sull&apos;impressione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;visiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicatore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ricerca &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comunemente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;definito &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Alternate Bearing Index&lt;/span&gt; &lt;span&gt;(ABI).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;img src=&quot;https://www.teatronaturale.it/media/libreria/tabelle/2026/alternanza-1-xxl.webp&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;varia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vicino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;zero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;relativamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costante, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mentre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vicino &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;1 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;segnala &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;accentuata.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esempio, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;40 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;20 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nella &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successiva, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pari &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0,33.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Se &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invece &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;50 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;successivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;5 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;kg, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0,82.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;importante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utilizzare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;almeno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quattro &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cinque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ottenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;valutazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attendibile, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;perché &lt;/span&gt;&lt;span&gt;un &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singolo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;biennio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potrebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizionato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;climatici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eccezionali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Oltre &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pianta, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sarebbe &lt;/span&gt;&lt;span&gt;utile &lt;/span&gt;&lt;span&gt;registrare:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;lunghezza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;annuali;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infiorescenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ramo;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;percentuale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;allegagione;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;numero &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;frutti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;unità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;chioma;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizionale;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;resa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;complessiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ettaro.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Uno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;studio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pubblicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;2022 &lt;/span&gt;&lt;span&gt;su &lt;/span&gt;&lt;span&gt;Plants&lt;/span&gt;&lt;span&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dedicato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ai &lt;/span&gt;&lt;span&gt;parametri &lt;/span&gt;&lt;span&gt;riproduttivi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cultivar, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regimi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;irrigui &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ed &lt;/span&gt;&lt;span&gt;età &lt;/span&gt;&lt;span&gt;degli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivi, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ha &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mostrato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;quanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;possa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elevata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;variabilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alcuni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;misurato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;branche &lt;/span&gt;&lt;span&gt;variava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dall&apos;1% &lt;/span&gt;&lt;span&gt;al &lt;/span&gt;&lt;span&gt;91%. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;In &lt;/span&gt;&lt;span&gt;cinque &lt;/span&gt;&lt;span&gt;oliveti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inoltre, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;indice &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superava &lt;/span&gt;&lt;span&gt;0,6, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;indicando &lt;/span&gt;&lt;span&gt;differenze &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;marcate &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;due &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stagioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;osservate.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;È &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dimostrazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;monitorare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;le &lt;/span&gt;&lt;span&gt;singole &lt;/span&gt;&lt;span&gt;piante &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soltanto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;media &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;appezzamento.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Conclusioni: &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;elimina, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ma &lt;/span&gt;&lt;span&gt;si &lt;/span&gt;&lt;span&gt;può &lt;/span&gt;&lt;span&gt;contenere&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;alternanza &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risultato &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;interazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;attività &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;induzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fiorale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;disponibilità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;risorse &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;condizioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;ambientali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tecnica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;agronomica &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;grado, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;da &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sola, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;eliminare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fenomeno. &lt;/span&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;intensa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;necessariamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;soluzione, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;così &lt;/span&gt;&lt;span&gt;come &lt;/span&gt;&lt;span&gt;l&apos;aumento &lt;/span&gt;&lt;span&gt;delle &lt;/span&gt;&lt;span&gt;concimazioni &lt;/span&gt;&lt;span&gt;o &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;irrigazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;non &lt;/span&gt;&lt;span&gt;garantisce &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;maggiore &lt;/span&gt;&lt;span&gt;regolarità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;strategia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;più &lt;/span&gt;&lt;span&gt;efficace &lt;/span&gt;&lt;span&gt;consiste &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nel &lt;/span&gt;&lt;span&gt;mantenere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;buona &lt;/span&gt;&lt;span&gt;continuità &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dei &lt;/span&gt;&lt;span&gt;germogli, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;conservare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;superficie &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fogliare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;funzionale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;evitare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;stress &lt;/span&gt;&lt;span&gt;idrici &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizionali &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestire &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;carico &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produttivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gli &lt;/span&gt;&lt;span&gt;olivicoltori &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;passaggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fondamentale &lt;/span&gt;&lt;span&gt;è &lt;/span&gt;&lt;span&gt;abbandonare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;basata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;esclusivamente &lt;/span&gt;&lt;span&gt;sulla &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;annata &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;corso &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;adottare &lt;/span&gt;&lt;span&gt;una &lt;/span&gt;&lt;span&gt;programmazione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;pluriennale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;potatura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;invernale, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;nutrizione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;di &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fine &lt;/span&gt;&lt;span&gt;inverno, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;la &lt;/span&gt;&lt;span&gt;gestione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;acqua &lt;/span&gt;&lt;span&gt;in &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primavera &lt;/span&gt;&lt;span&gt;e &lt;/span&gt;&lt;span&gt;il &lt;/span&gt;&lt;span&gt;monitoraggio &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;crescita &lt;/span&gt;&lt;span&gt;vegetativa &lt;/span&gt;&lt;span&gt;estiva &lt;/span&gt;&lt;span&gt;devono &lt;/span&gt;&lt;span&gt;essere &lt;/span&gt;&lt;span&gt;considerati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;interventi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;collegati &lt;/span&gt;&lt;span&gt;tra &lt;/span&gt;&lt;span&gt;loro.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La &lt;/span&gt;&lt;span&gt;produzione &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;olivo &lt;/span&gt;&lt;span&gt;dell&apos;anno &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prossimo, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;infatti, &lt;/span&gt;&lt;span&gt;comincia &lt;/span&gt;&lt;span&gt;a &lt;/span&gt;&lt;span&gt;costruirsi &lt;/span&gt;&lt;span&gt;molto &lt;/span&gt;&lt;span&gt;prima &lt;/span&gt;&lt;span&gt;della &lt;/span&gt;&lt;span&gt;fioritura &lt;/span&gt;&lt;span&gt;primaverile.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/l-arca-olearia/49846-alternanza-di-produzione-dell-olivo-le-strategie-agronomiche-per-ridurre-il-fenomeno.htm</link>
   <title>Alternanza di produzione dell’olivo: le strategie agronomiche per ridurre il fenomeno</title>
   <guid>49846</guid>
   <category>L&apos;arca olearia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/r-t.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;R. T.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 15:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p data-pm-slice=&quot;1 1 []&quot;&gt;&lt;span&gt;Il succo puro di mirtillo rosso potrebbe contribuire a proteggere la salute dei denti, contrastando alcuni dei processi batterici responsabili della carie. È quanto suggerisce una ricerca coordinata da Christine Wu, ricercatrice presso il College of Dentistry dell&apos;Università dell&apos;Illinois a Chicago, che ha esaminato gli effetti della bevanda sulla placca dentale e sulla produzione di acidi nel cavo orale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il risultato è interessante perché il succo di mirtillo rosso viene generalmente associato alla prevenzione delle infezioni delle vie urinarie, mentre il suo possibile ruolo nella salute orale è stato meno approfondito. Inoltre, la sua acidità e il contenuto zuccherino di molti prodotti commerciali potrebbero far pensare a un effetto sfavorevole per i denti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;I composti del mirtillo rosso e l&apos;attività dei batteri&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I mirtilli rossi contengono proantocianidine, composti naturali studiati per la loro capacità di interferire con l&apos;adesione di alcuni batteri alle cellule. Questo meccanismo è stato esaminato soprattutto nell&apos;ambito delle infezioni urinarie, ma potrebbe avere implicazioni anche per altri microrganismi.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nella bocca, i batteri presenti nella placca dentale utilizzano gli zuccheri introdotti con gli alimenti e le bevande per produrre acidi. Quando l&apos;ambiente orale rimane sufficientemente acido, lo smalto può perdere minerali, aumentando il rischio di carie.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La ricerca di Wu ha quindi cercato di capire se il succo di mirtillo rosso, consumato nella sua forma pura e senza zuccheri aggiunti, potesse modificare l&apos;attività della placca e limitare la produzione di queste sostanze acide.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Lo studio su 22 partecipanti&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;esperimento ha coinvolto 22 persone, di cui 14 bambini e otto adulti. I partecipanti sono stati assegnati casualmente a tre gruppi, ai quali sono state somministrate bevande differenti: succo di mirtillo rosso puro al 100% e senza zuccheri aggiunti, una bevanda a base di mirtillo contenente il 27% di succo e zuccheri aggiunti, oppure semplice acqua.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Al mattino, dopo aver lasciato accumulare la placca durante la notte, i ricercatori hanno prelevato campioni dal cavo orale dei partecipanti. Dopo un risciacquo con acqua, ciascuno ha consumato tre piccole porzioni della bevanda assegnata, facendole circolare ripetutamente in bocca prima di deglutire.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Trascorsi 30 minuti, sono stati raccolti nuovi campioni di placca, prelevati da denti diversi rispetto a quelli utilizzati per il primo prelievo. Il confronto ha consentito di valutare gli effetti a breve termine delle bevande sull&apos;attività batterica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;utilizzo di prodotti disponibili sul mercato e il coinvolgimento di bambini e adulti rappresentano aspetti rilevanti del lavoro. Molte ricerche precedenti, infatti, avevano utilizzato estratti di mirtillo preparati in laboratorio anziché il succo destinato al consumo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Meno ricrescita della placca e minore produzione di acidi&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I risultati hanno indicato che il succo puro e non zuccherato di mirtillo rosso era associato a una ricrescita più lenta della placca dentale. I ricercatori hanno inoltre osservato una riduzione della produzione di acidi nei campioni di placca sia dei bambini sia degli adulti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;I due effetti riguardano processi importanti nella formazione della carie: l&apos;accumulo della comunità batterica sulla superficie dentale e la produzione di sostanze che favoriscono la demineralizzazione dello smalto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Secondo Wu, questi risultati potrebbero aprire la strada allo sviluppo di bevande funzionali capaci di offrire benefici aggiuntivi per la salute orale. La ricercatrice sottolinea inoltre che altri succhi di frutta comunemente consumati, come quelli di arancia e mela, non hanno mostrato la stessa evidenza di effetti favorevoli nel contesto di questa ricerca.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il dato, tuttavia, non dimostra che il succo di mirtillo rosso prevenga la carie nella vita quotidiana. L&apos;esperimento ha misurato modificazioni della placca nel breve periodo e non ha valutato l&apos;incidenza delle lesioni cariose nel tempo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Una possibile applicazione, ma servono altre conferme&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli autori ritengono che il succo puro di mirtillo rosso possa essere studiato anche come possibile ingrediente per prodotti destinati all&apos;igiene orale, compresi eventuali collutori. La sua acidità e il sapore particolarmente aspro rappresentano però una difficoltà per un utilizzo regolare.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Una possibilità sarebbe ricorrere a dolcificanti alternativi per migliorarne la palatabilità senza aggiungere zuccheri fermentabili. Anche questa ipotesi dovrà essere verificata attraverso studi specifici.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il limite principale della ricerca resta la dimensione ridotta del campione, insieme alla durata molto breve dell&apos;osservazione. Saranno necessari studi più ampi e prolungati per stabilire se gli effetti osservati si traducano in una riduzione concreta del rischio di carie.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Nel frattempo, il succo di mirtillo rosso non può essere considerato un sostituto delle misure di prevenzione consolidate, come l&apos;igiene orale quotidiana con dentifricio al fluoro, la riduzione della frequenza di consumo degli zuccheri e i controlli odontoiatrici. Inoltre, anche i prodotti senza zuccheri aggiunti possono essere acidi: un consumo frequente o prolungato a contatto con i denti può contribuire all&apos;erosione dello smalto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;La ricerca suggerisce dunque una prospettiva interessante per lo studio dei composti vegetali nella salute orale, ma la possibile utilità del mirtillo rosso contro la carie dovrà essere confermata da ulteriori evidenze cliniche.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/tracce/salute/49838-succo-puro-di-mirtillo-rosso-contro-la-carie-meno-placca-e-acidi-dannosi.htm</link>
   <title>Succo puro di mirtillo rosso contro la carie: meno placca e acidi dannosi</title>
   <guid>49838</guid>
   <category>Salute</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 14:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il Senato ha approvato il disegno di legge ColtivaItalia, completando l&apos;iter parlamentare del provvedimento che mobilita risorse per 1.184,3 milioni di euro a sostegno dell&apos;agricoltura italiana. Il testo ha ottenuto 76 voti favorevoli e nessun voto contrario, segnando il via libera definitivo al piano presentato nel 2025 dal ministro dell&apos;Agricoltura, della Sovranità alimentare e delle Foreste, Francesco Lollobrigida.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il provvedimento interviene su diversi fronti: rafforzamento delle filiere produttive, riduzione della dipendenza dalle importazioni, sostegno agli investimenti, ricambio generazionale, innovazione tecnologica e tutela delle produzioni nazionali. Tra le voci di maggiore interesse per il comparto olivicolo figurano 300 milioni di euro destinati al settore e all&apos;attuazione del nuovo Piano olivicolo nazionale 2026-2030.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il ministro Lollobrigida ha sottolineato il significato politico dell&apos;approvazione senza voti contrari, evidenziando la convergenza parlamentare su un comparto considerato strategico per l&apos;economia, la sicurezza alimentare e la tutela del territorio.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Olivicoltura, 300 milioni per il Piano nazionale 2026-2030&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il comparto olivicolo riceve uno stanziamento complessivo di 300 milioni di euro, ripartito su tre annualità: 50 milioni nel 2027, 200 milioni nel 2028 e 50 milioni nel 2029. Le risorse sono vincolate agli investimenti previsti dal Piano olivicolo nazionale 2026-2030, che dovrà essere adottato con decreto ministeriale entro 90 giorni dall&apos;entrata in vigore della legge, previa intesa con le Regioni.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Gli interventi dovranno sostenere il rilancio della produzione nazionale e il contrasto alle fitopatie, con particolare attenzione alla Xylella fastidiosa. L&apos;obiettivo è rafforzare il patrimonio olivicolo attraverso investimenti e azioni di contenimento delle avversità che compromettono la capacità produttiva degli oliveti.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per accompagnare l&apos;attuazione del Piano, AGEA svolgerà anche un&apos;attività di assistenza tecnica, con risorse dedicate per 12 milioni di euro nel triennio 2027-2029: 2 milioni nel 2027, 8 milioni nel 2028 e 2 milioni nel 2029.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il provvedimento introduce inoltre una misura di tutela degli oliveti destinati alla produzione di oli riconosciuti da marchi di qualità. È vietato espiantare o eradicare queste piante per realizzare impianti di produzione energetica da fonti rinnovabili, salvo che sia previsto il reimpianto nello stesso sito o in un&apos;area limitrofa. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Filiere strategiche e allevamento&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra le principali misure del ColtivaItalia figurano 300 milioni di euro per rafforzare la competitività delle filiere agricole locali, migliorare l&apos;approvvigionamento di prodotti nazionali e sostenere le colture di interesse strategico. Un ulteriore stanziamento di 70 milioni rifinanzia il Fondo per la sovranità alimentare, destinato in particolare alle filiere del grano tenero, dell&apos;orzo, del mais e delle proteine vegetali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Altri 300 milioni sono destinati al progetto Allevamento Italia, con l&apos;obiettivo di ridurre la dipendenza dalle importazioni di carne bovina e rafforzare la linea vacca-vitello. Gli interventi comprendono anche il sostegno alle strutture allevatoriali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per la filiera cerealicola sono previsti 10 milioni di euro a sostegno dei contratti di filiera del frumento. Il meccanismo contempla un credito d&apos;imposta dal 20% al 40% per accordi di durata compresa tra tre e cinque anni, con l&apos;obiettivo di favorire la stabilità dei prezzi e dei redditi agricoli.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Giovani, donne e accesso alla terra&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il ricambio generazionale viene sostenuto attraverso 150 milioni di euro destinati all&apos;imprenditoria agricola giovanile e femminile. Il 65% delle risorse sarà utilizzato per la concessione di mutui, mentre il restante 35% finanzierà contributi a fondo perduto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sul fronte dell&apos;accesso alla terra, ISMEA metterà a disposizione 8.417 ettari in comodato d&apos;uso gratuito per dieci anni a giovani di età compresa tra 18 e 41 anni, con possibilità di acquisto finale al 50% del valore iniziale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Prevista anche la costituzione di una banca comunale delle terre, attraverso la quale i Comuni potranno censire e rendere disponibili i terreni inutilizzati. La misura punta a favorire il recupero produttivo delle superfici agricole, contrastare lo spopolamento delle aree rurali e contribuire alla prevenzione del dissesto idrogeologico.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Ricerca, innovazione e digitalizzazione&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il provvedimento interviene anche sul sistema della ricerca agricola, prevedendo l&apos;assunzione di 50 nuove unità di personale al CREA. Saranno inoltre sostenute le aziende agricole sperimentali dell&apos;ente e degli istituti agrari, con investimenti in agromeccanica di precisione, intelligenza artificiale, sensoristica e meccatronica.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un capitolo specifico riguarda il potenziamento tecnologico di AGEA, che assume la denominazione di Agenzia per le erogazioni in agricoltura, l&apos;innovazione e la tecnologia (AGEA-IT). All&apos;organismo vengono attribuite funzioni di promozione dell&apos;innovazione tecnologica in agricoltura e nella pesca, valorizzando il patrimonio informatico del Sistema informativo agricolo nazionale (SIAN) e quello relativo ai controlli agroalimentari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Xylella, nasce il Commissario straordinario nazionale&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra le misure emergenziali è prevista l&apos;istituzione di un Commissario straordinario nazionale per la Xylella, con mandato fino al 31 dicembre 2028 e uno stanziamento di 3 milioni di euro.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il Commissario avrà il compito di coordinare le autorità territoriali, il sistema della ricerca scientifica e gli interventi urgenti per contrastare la diffusione della fitopatia. Sarà affiancato da una struttura di cinque unità e da tre sub-commissari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il provvedimento contempla inoltre una moratoria sui mutui per le imprese agricole, della pesca e dell&apos;acquacoltura colpite nel 2025 da epizoozie e fitopatie.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per il contrasto alla Peste suina africana sono stanziati un milione di euro per prevenzione e biosicurezza e altri 3 milioni per le imprese della macellazione. Sono finanziati interventi di sorveglianza, recinzioni e strutture temporanee per limitare gli spostamenti dei cinghiali, oltre al congelamento e allo stoccaggio delle carni provenienti dalle aree sottoposte a restrizioni.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Controlli, tracciabilità e tutela del Made in Italy&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Il ColtivaItalia interviene anche sul sistema dei controlli e sulla trasparenza delle produzioni agroalimentari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Per le violazioni sanabili in materia di pratiche commerciali sleali viene introdotta la possibilità di una diffida da parte dell&apos;autorità di controllo. Le imprese avranno 60 giorni per regolarizzare la propria posizione, con la possibilità di concludere il procedimento pagando una sanzione ridotta a un terzo del minimo previsto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Sono inoltre stanziati 1,79 milioni di euro per rafforzare i controlli sulle importazioni di prodotti ittici, attraverso la verifica dei certificati di cattura e il potenziamento del Nucleo centrale della Pesca marittima della Guardia Costiera.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un investimento di 650 mila euro finanzierà la realizzazione di una banca dati nazionale dei profili analitici di autenticità, destinata a verificare l&apos;origine geografica, varietale e compositiva dei prodotti agroalimentari.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Tra le altre disposizioni figurano:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;ul&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Raccolta dei tartufi:&lt;/span&gt;&lt;span&gt; maggiore regolamentazione nelle aziende faunistico-venatorie e agrituristico-venatorie, con possibilità per i gestori di stabilire modalità e condizioni di raccolta e specifiche sanzioni per le violazioni.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Produzione di aceto:&lt;/span&gt;&lt;span&gt; il termine potrà essere utilizzato soltanto per prodotti ottenuti da materie prime agricole, con obbligo di indicare la materia prima di origine.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;li&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;div&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Enoturismo e oleoturismo:&lt;/span&gt;&lt;span&gt; stanziamento di 9,2 milioni di euro per valorizzare l&apos;ospitalità nelle aziende agricole e lo sviluppo delle attività turistiche legate al vino e all&apos;olio nelle aree rurali.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/div&gt;&#13;&#10;&lt;/li&gt;&#13;&#10;&lt;/ul&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Semplificazione amministrativa&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Un ulteriore capitolo riguarda la riduzione degli adempimenti burocratici e l&apos;accelerazione delle procedure per le imprese agricole. In particolare, le istruttorie dei Centri autorizzati di assistenza agricola (CAA) diventeranno immediatamente esecutive per le pratiche che non richiedono valutazioni discrezionali, con l&apos;obiettivo di velocizzare l&apos;attuazione degli interventi e l&apos;accesso ai finanziamenti pubblici.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Quando saranno disponibili le risorse&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;L&apos;approvazione definitiva del ColtivaItalia non coincide con l&apos;immediata disponibilità di tutti i finanziamenti. Per diverse misure saranno necessari decreti attuativi e provvedimenti amministrativi che definiranno criteri di accesso, beneficiari e modalità di erogazione.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;span&gt;Secondo quanto riportato dall&apos;ANSA, l&apos;obiettivo è rendere spendibili le risorse nei primi mesi del 2027. Per il settore olivicolo, in particolare, sarà determinante il decreto di adozione del Piano nazionale 2026-2030, che dovrà tradurre lo stanziamento di 300 milioni in interventi concreti per le imprese&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/pensieri-e-parole/associazioni-di-idee/49866-coltivaitalia-il-senato-approva-il-piano-da-1-184-miliardi-300-milioni-per-l-olivicoltura.htm</link>
   <title>ColtivaItalia, il Senato approva il piano da 1,184 miliardi: 300 milioni per l’olivicoltura</title>
   <guid>49866</guid>
   <category>Associazioni di idee</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/t-n.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;T N&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 13:44:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;La ricerca, pubblicata sul Korean Journal of Environmental Agriculture, è stata condotta in due campi sperimentali situati in aree costiere, dove nell&apos;aprile 2021 erano state messe a dimora piante di olivo di quattro anni delle cultivar Frantoio, Verdale, Maurino, Leccino, Koroneiki e Arbequina, con sesti d&apos;impianto di 2,5–3 metri tra le file e 1–1,5 metri sulla fila. L&apos;inverno successivo ha offerto un banco di prova severissimo: il 25 gennaio 2023 le temperature sono scese a −10,9 °C in una delle due località e a −12,3 °C nell&apos;altra, dopo una prima ondata di freddo a fine dicembre con minime di −6,6 °C e −8 °C.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Arbequina resiste, Koroneiki crolla&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;I rilievi sui danni da freddo ai rami di un anno, effettuati il 20 marzo 2023, hanno delineato una graduatoria netta di tolleranza. Arbequina ha mostrato danni pari a zero in una località e del 17% nell&apos;altra, confermandosi la varietà più rustica. Seguono, nell&apos;ordine, Verdale, Leccino, Frantoio e Maurino, con livelli di danno intermedi. All&apos;estremo opposto Koroneiki ha registrato una mortalità dei rami prossima al 100% in entrambe le località. La classifica di resistenza emersa è quindi Arbequina &amp;gt; Verdale &amp;gt; Leccino &amp;gt; Frantoio &amp;gt; Maurino &amp;gt; Koroneiki.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Le piante giovani sono le più vulnerabili&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;Un secondo esperimento, condotto in camera climatica su piante di Arbequina di due, tre e quattro anni, ha evidenziato il ruolo decisivo dell&apos;età. Abbassando la temperatura fino a −14 °C, le piante di due anni hanno mostrato danni fogliari crescenti: 5,7% a −5 °C, 28,5% a −10 °C e ben 78,8% a −14 °C. Le piante di tre e quattro anni, invece, hanno mantenuto danni inferiori al 9% fino a −10 °C, con una progressione più contenuta alle temperature inferiori: a −14 °C si è arrivati al 55% per le piante di tre anni e al 45% per quelle di quattro.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;La conferma delle analisi di laboratorio&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;I test fisiologici hanno corroborato i rilievi visivi. La percentuale di elettroliti rilasciati dai tessuti è aumentata al diminuire della temperatura e al ridursi dell&apos;età delle piante: a −14 °C si è passati dall&apos;88% nelle piante di due anni al 78% in quelle di quattro. Analogamente, il saggio con TTC (cloruro di trifeniltetrazolio), che misura la vitalità dei tessuti, ha mostrato una netta caduta dell&apos;assorbanza nelle piante di due anni alle temperature più basse, con valori del 52% contro il 66,4% e il 69,5% delle piante di tre e quattro anni. La minore vitalità tissutale nelle piante più giovani conferma una sensibilità al gelo decisamente superiore.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;h2&gt;&lt;span&gt;Indicazioni pratiche per l&apos;olivicoltore&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;&#13;&#10;&lt;p class=&quot;ds-markdown-paragraph&quot;&gt;&lt;span&gt;Alla luce dei risultati, gli autori indicano che la coltivazione di olivo in pieno campo è possibile con buone probabilità di successo dove la minima invernale resta sopra i −10 °C, scegliendo Arbequina come cultivar di riferimento. Per le zone più fredde o per impianti nuovi, il consiglio operativo è duplice: da un lato privilegiare varietà a comprovata resistenza, dall&apos;altro dedicare particolare attenzione alla protezione invernale delle piante più giovani, quelle sotto i tre anni, che rappresentano il punto debole del sistema. Le differenze tra i danni osservati in campo e quelli rilevati in camera climatica, precisano i ricercatori, dipendono anche da fattori ambientali come umidità, temperatura del suolo e profondità della dormienza, elementi che rendono la gestione agronomica del frutteto un tassello complementare alla scelta varietale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/strettamente-tecnico/l-arca-olearia/49791-olivo-le-cultivar-resistenti-al-freddo-aprono-nuove-frontiere-colturali.htm</link>
   <title>Olivo: le cultivar resistenti al freddo aprono nuove frontiere colturali</title>
   <guid>49791</guid>
   <category>L&apos;arca olearia</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/r-t.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;R. T.&lt;/a&gt;</author>
   <comments/>
   <dc:date>2026-11-04 13:00:00</dc:date>
  </item>
  <item>
   <description>&lt;p&gt;Ho letto con interesse l’articolo del 23 ottobre 2026 a firma dell’amico Alberto Grimelli su Teatro Naturale; &lt;em&gt;“&lt;strong&gt;I controlli dell’olio extravergine di oliva sugli scaffali dei supermercati sono un flop? Occorre guardare oltre i numeri”.&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;/em&gt;Mi occupo di olio, anzi di olio monocultivar, ormai da 40 anni e di pezzi su questo argomento ne ho letti centinaia, in italiano, spagnolo e inglese, ma come accade quanto scatta la valvola del troppo pieno, questa volta non potuto resistere dal domandarmi quale poteva essere la svolta definitiva per porre fine a questa piaga.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Scrive il Dr Grimelli: &lt;strong&gt;&lt;em&gt;“I numeri dati dal Ministro Francesco Lollobrigida all’avvio della&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;em&gt; &lt;strong&gt;grande operazione di bonifica degli scaffali dei supermercati di olio extravergine di oliva falso&lt;/strong&gt; &lt;strong&gt;sono oggettivamente deludenti:&lt;/strong&gt; &lt;strong&gt;4380 bottiglie sequestrate e 120 mila bloccate&lt;/strong&gt;.”&lt;/em&gt;,&lt;em&gt; &lt;/em&gt;e aggiunge: &lt;strong&gt;&lt;em&gt;“Parlando con alcuni ispettori dell’ICQRF il messaggio che ti trasmettono è sempre lo stesso: “stiamo a correre come gli scemi”.&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;img src=&quot;https://www.teatronaturale.it/media/libreria/varie/Celletti-Gino-testing-Capo-Panel-Milano-1-xxl.webp&quot; alt=&quot;&quot; class=&quot;sinistra&quot; /&gt;Insomma i truffatori hanno più mezzi, risorse e tempo dei Nostri, che con tutta la buona volontà e professionalità non riescono ad arginare la distribuzione di oli lampanti, quando va bene, spacciati per EVO provenienti da tutto il mediterraneo, e che succederà a breve, aggiungo e avverto io, quando vedremo gli Oli da Olive arrivare dal mercato del MERCOSUR (Argentina, Brasile, Paraguay, Uruguay) dato che non è stato ancora risolto “&lt;strong&gt;Il nodo della reciprocità”. &lt;/strong&gt;Infatti molte associazioni di agricoltori europei e italiani evidenziano una disparità normativa alla base della produzione. Nei paesi del MERCOSUR è spesso consentito l&apos;uso di fitosanitari e pesticidi che risultano invece vietati nei 27 Stati membri dell&apos;UE. Quindi non solo potranno arrivare oli che non appartengono alla categoria in etichetta (adulterazione) ma anche oli che contengono sostanze diverse da quelle provenienti dal frutto che li ha generati (sofisticazione).&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Possibile allora non riuscire a frenare questa piaga?&lt;br /&gt;Io una idea ce l’ho da tempo, da quando facevo incontri intitolati “MAMMA CHE OLIO MI DAI?” con le mamme che acquistano olio al supermercato e, con le dovute generalizzazioni, la esporrò qui, pronto a farla correggere e migliorare, affinché il Consumatore possa tornare a godere di questo prodotto meraviglioso e magari arrivare un giorno a godere delle Monocultivar con i loro profumi, piccanti e amari diversi.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Il controllo oggi:&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;1 Ente di controllo, 2 Produttore/GDO, 3 Consumatore&lt;br /&gt;qui l’Ente di controllo va, come può, quando può, a volte se può, dal Produttore/GDO, preleva i campioni, analizza e poi dopo la valutazione approva o sanzione o ritira dal commercio&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Il lavoro è, come detto all’inizio, improbo ed impari, proprio per il basso numero di persone addette e i numerosi campionamenti invece necessari&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;E se invertissimo la direzione?&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Il controllo domani:&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;1 Consumatore, 2 Produttore/GDO, 3 Ente di Controllo&lt;br /&gt;Il Consumatore che sa riconoscere l’olio, va dal Produttore/GDO, acquista, valuta e poi se si accorge che il prodotto acquistato è difettato, non lo riacquista più e, se vuole, segnala alle Autorità&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Il Punto sta nel portare il Consumatore alla &lt;strong&gt;consapevolezza&lt;/strong&gt; di ciò che acquista e cioè il saper comprendere se l’olio in oggetto sia o meno difettato; lo ricordo per i pochi non addetti ai lavori che leggeranno questo articolo che un EVO per legge non avere nessun difetto (CE 2658/08)&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Utopico?&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Non credo; abbiamo le risorse per fare Consumatori Consapevoli, occorre solo la volontà, insomma il famoso mare tra il dirlo, volerlo e farlo, che in parole spicciole vuol dire quanti interessi andiamo a toccare e che ne sarà della porcheria o degli untori … ma questo non spetta a me dirlo.&lt;br /&gt;Sicuramente gli oli difettati continueranno ad essere venduti ma qui sarà il mercato insieme alla consapevolezza del Consumatore a deciderne le sorti &lt;br /&gt;Per un attimo dunque pensiamo che lo Stato abbia deciso di porre fine al “&lt;strong&gt;&lt;em&gt;far correre come scemi&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;” i suoi operatori e che abbia deciso di invertire la direzione del controllo e prevenzione al fine di contrastare e massicciamente ridurre le truffe.&lt;br /&gt;Ecco la bozza del progetto&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Piano per un Consumatore Consapevole &lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Le risorse di cui parlavo sono queste: i &lt;strong&gt;Tecnici ed Esperti Oli di Oliva Vergini ed Extravergini, &lt;/strong&gt;raccolti in Elenchi Regionali&lt;br /&gt;Sono Esperti che hanno fatto corsi regolamentati da leggi precise (Decreto Ministeriale 7 ottobre 2021 emesso dal MASAF, recentemente aggiornato e integrato dal Decreto Ministeriale 17 giugno 2026) con esami standard in tutta Europa e che hanno superato test rigidissimi in cui sono permessi pochissimi scostamenti al 100% di esattezza&lt;br /&gt;Ogni Regione ne ha uno, qui sotto le cifre degli Assaggiatori iscritti in alcuni elenchi&lt;br /&gt;Regione Toscana 800 &lt;br /&gt;Regione Puglia 1400 &lt;br /&gt;Regione Calabria 200&lt;br /&gt;Regione Liguria 360&lt;br /&gt;Regione Veneto 200&lt;br /&gt;Regione Emilia Romagna 150&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;Regione Lombardia&lt;/strong&gt; di cui conosco meglio i numeri ha 150 Assaggiatori Ufficiali e 8 Capi Panel&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;Ad una stima grossolana gli Assaggiatori inscritti negli Elenchi del &lt;a href=&quot;https://www.masaf.gov.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/24410&quot;&gt;MASAF&lt;/a&gt; (Ministero dell&apos;Agricoltura, della Sovranità Alimentare e delle Foreste) possono superare le 5.000 unità, un esercito di professionisti, portatori sani di cultura oleicola che, voluti e costruiti per riconoscere la qualità dell’olio, al  momento vengono sotto o per niente utilizzati per fare cultura verso chi alla fine deve acquistare olio, e che sarebbero onorati di trasferire la loro esperienza al Consumatore mentre al momento stanno solo entro le 4 tavole delle postazioni di assaggio di un panel.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Come impiegare questi professionisti &lt;/strong&gt; &lt;br /&gt;Non mi permetto di fare ipotesi operative nel dettaglio, anche se per il mio precedente lavoro di direttore mktg nelle maggiori multinazionali farmaceutiche potrei farlo, ma alcune proposte di ordine strategico posso permettermele.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Impatto della forza culturale sul mercato&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;Calcolando che un Assaggiatore possa trasferire la sua esperienza a 20 consumatori a seduta e che in un anno tenga 10 sedute di formazione di 2 ore, cioè 1 volta al mese, avrebbero formato 1.000.000 (1 milione) di consumatori  &lt;br /&gt;5.000 Assaggiatori x&lt;br /&gt;20 Consumatori a seduta x&lt;br /&gt;10 Sedute anno&lt;br /&gt;1.000.000&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;di Consumatori formati o per lo meno consapevoli&lt;br /&gt;Probabilmente sarebbero massaie e consumatori che fanno la spesa e cucinano per le loro famiglie ogni giorno, con un riverbero su altri 3 - 4.000.000 di persone; totale 5.000.000 di Consumatori Consapevoli Informati&lt;br /&gt;Un impatto importante sul mercato che potrebbe scatenare reazioni e critiche e qui torno ad evocare la volontà delle Autorità a portare avanti un programma di educazione alimentare del genere in questo nostro settore.&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Costi&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;un punto importante da toccare sebbene non così fondamentale&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;- a carico della Regione&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Una seduta potrebbe costare il semplice rimborso delle spese all’Assaggiatore, le Regioni hanno a disposizione fondi per attività culturali e questa potrebbe, sempre che ci sia la volontà, rientrare in questo capitolo di spesa&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;- a carico di serie aziende olearie&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Non voglio proporre la sponsorizzazione di aziende olearie poiché scatterebbe subito l’interesse aziendale privato a promuovere il proprio olio, ma se fosse certo che questa azienda, su valutazione dell’Assaggiatore, produca oli eccelsi, la sponsorizzazione della seduta potrebbe essere giustificata.&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;- a carico di altre aziende&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;Potrebbe esserci la sponsorizzazione di aziende Vinicole, Casearie, Norcine o di altro settore (automobili?) e questo non creerebbe alcun contrasto o interesse sulla diffusione della qualità dell’olio&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Spazi&lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;lo spazio potrebbe essere trovato presso scuole o associazioni, magari di sabato pomeriggio quando gli studenti e i professori non frequentano gli istituti.&lt;br /&gt;Un buon e auspicabile connubio sarebbe riunire nella stessa seduta formativa genitori e figli, per esperienza i giovani sanno riconosce meglio i difetti degli oli ed hanno la mente più aperta all’informazione con possibile traino in famiglia&lt;/p&gt;&#13;&#10;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Conclusione  &lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;se in un anno&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;si potessero informare 5.000.000 milioni di consumatori, calcolando che una famiglia acquista 10 bottiglie di olio l’anno, ciò impatterebbe su oltre 50.000.00 (50 milioni) di bottiglie vendute dal supermercato, che non sarebbero più controllate da chi&lt;strong&gt;&lt;em&gt; “… correre come gli scemi” &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;ma&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;da un esercito di Consumatori Consapevoli non più avviati a comprare EVO NON EVO ma EVO VERI. Certo gli oli con gli sconti ci saranno sempre i “sottocosto” anche, ma il Consumatore Consapevole ora può decidere come spendere e per che cosa.&lt;/p&gt;</description>
   <link>https://www.teatronaturale.it/pensieri-e-parole/editoriali/49840-la-piaga-dell-olio-evo-non-evo-non-solo-repressione-ma-cultura-dell-extravergine.htm</link>
   <title>La piaga dell&apos;olio EVO non EVO: non solo repressione ma cultura dell&apos;extravergine</title>
   <guid>49840</guid>
   <category>Editoriali</category>
   <author>&lt;a href=&quot;https://www.teatronaturale.it/autore/gino-celletti.htm&quot; class=&quot;autore&quot;&gt;Gino Celletti&lt;/a&gt;</author>
   <comments>https://www.teatronaturale.it/pensieri-e-parole/editoriali/49840-la-piaga-dell-olio-evo-non-evo-non-solo-repressione-ma-cultura-dell-extravergine.htm#commenti</comments>
   <dc:date>2026-11-04 12:00:00</dc:date>
  </item>
 </channel>
</rss>